Tsiprasyň Afiny sarsdyran çykyşy: "Milli howpsuzlygymyz howp astyndadyr"

Ankarada geçirilen NATO sammitiniň netijeleri Afinyda çuňňur syýasy krizise sebäp boldy. ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň Türkiýe F-35 söweş uçarlaryny satyn almagy baradaky oňyn habarlary Gresiýanyň frontunda uly biynjalyklyk bilen garşylandy. Gresiýanyň öňki premýer-ministri Aleksis Tsipras "Economist" magazineurnaly tarapyndan gurnalan abraýly panelde eden çykyşynda soňky global we sebitleýin wakalaryň Europeewropa we Gresiýanyň milli howpsuzlygy üçin çynlakaý aladalary döredýändigini aýtdy.

Tsiprasdan Mitsotakis hökümetine "boş barlag" aýyplamasy

Tsipras häzirki premýer-ministr Kyriakos Mitsotakisiň ýolbaşçylygyndaky hökümetiň köptaraply we deňagramly daşary syýasat ugrundan düýbünden daşlaşandygyny öňe sürdi. Tsipras, Mitsotakis administrasiýasyny Günbatara we ABŞ-a gönükdirilen "boş barlag" syýasatyny alyp barmakda aýyplap, geçen döwri ýada saldy. ABŞ-nyň Jo Baýden tarapyndan dolandyrylýan döwründe şol döwürde oppozisiýa bolan Mitsotakisiň aşa aşa we biri-birine gabat gelmeýän syýasy ädim ätip, ony "Trumpist" diýip günäkärländigini mälim etdi. Tsipras, premýer-ministrlik döwründe agyr söwda şertnamalarynda harby hyzmatdaşlygy gurandygyny ýatladyp, Afinyda ABŞ-nyň Suda harby bazasynyň 5 ýyl ulanylmagynyň deregine aç-açan talaplar edendigini öňe sürdi, ýöne Mitsotakis Aleksandroupoli ýaly 6 dürli bazany Waşingtona wagtlaýynça berdi.

"Milli howpsuzlygymyz çynlakaý howp astyndadyr"

Egeýde we Gündogar Ortaýer deňzinde harby güýjüň deňagramlylygynyň Türkiýanyň peýdasyna üýtgändigini öňe süren Tsipras, haýran galdyryjy deňeşdirme arkaly ýagdaýyň agyrlygyny ýüze çykardy. Öňki premýer-ministr: "Häzirki wagtda Türkiýe F-35, F-16, Eurofighter söweş uçarlaryny we ABŞ-da öndürilen uçar dwigatellerini aňsatlyk bilen satyn alyp bilýän hem bolsa, biz öz topragymyz bolan Çoban adasyna kabel goýup bilmeris. Bu ajy hakykat we milli howpsuzlygymyzyň göni howp astyndadygyny görkezýän iň anyk görkeziji." Tsipras, Türkiýe F-35 kysymly uçar bermek üçin Trumpyň aýdanlaryny Afinynyň adyndan doly "milli ýeňliş" diýip häsiýetlendirdi; Ankara, F-16, F-35 we Eurofighter satyn alyş amallaryndaky diplomatik üstünliklerinden başga-da, sebit güýjüni Liwiýa bilen gol çeken deňiz ýurisdiksiýasyny kesgitlemek şertnamasynda bellige alandygyny aýtdy.

Türkiýäniň diplomatik ýeňşi Gresiýanyň metbugatynda ýaňlanýar

NATO sammitinden soň, grek metbugatynda şuňa meňzeş lapykeçlik we alada ýagdaýy höküm sürdi. Leadingurduň öňdebaryjy gazetlerinden biri bolan Katimerini, Gresiýanyň Goranmak ministri Nikos Dendias bilen Daşary işler ministri gorgos Ierapetritisiň Afinyda ABŞ-nyň Kongres agzalary bilen bolan möhüm gatnaşyklaryny "Afiny ösüşler biynjalyk edýär" sözbaşysyna goşdy. Iki ministriň hem ABŞ delegasiýasyna Türkiýäniň F-35 flotuna eýe bolmagynyň Gündogar Ortaýer deňzinde durnuklylyk we howpsuzlyk deňagramlylygyny sarsdyrjakdygy baradaky çuňňur aladalaryny habar berendigi habar berildi. Gazet Afinynyň şu wagta çenli ikitaraplaýyn mesele hökmünde passiw bolandygyny, emma Waşingtona basyş etmegiň mehanizmleriniň ýokdugynyň esasy kemçilikdigini ýazdy. Beýleki tarapdan, "Ta Nea" gazetinde ady açylmadyk ýokary derejeli diplomatyň pikirleri ýerleşdirildi we Trump bilen prezident Rejep Taýyp Erdoganyň arasyndaky şahsy kanunyň iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklarda möhüm rol oýnandygy bellendi. Habarda Europeanewropadaky ýaranlaryndan tapawutlylykda Türkiýeniň harby we maddy-tehniki taýdan islendik wagt operasiýa güýji bermäge taýýarlygy Ankarany Waşingtonyň öňünde aýrylmaz edýär diýilýär.