Türk döwletleriniň guramasynyň ykdysadyýeti ägirt bolýar: Jemi içerki önümiň mukdary 2,11 trillion dollara ýetdi

Türk döwletleri guramasynyň (TDT) agza we synçy ýurtlary dünýä ykdysadyýetinde gün-günden agramyny artdyrýarlar. Azerbaýjan Ykdysady Özgertmeler Derňew we Aragatnaşyk Merkezi tarapyndan taýýarlanan giňişleýin seljeriş hasabatynda TDT geografiýasynyň ykdysady görkezijileri, söwda potensialy, logistika mümkinçilikleri we tehnologiki integrasiýa prosesleri ýüze çykaryldy. Hasabatdan düzülen maglumata görä, türk dünýäsi global söwda we transport ugurlarynda strategiki merkeze öwrülýär.

ullakan geografiýa we demografiki gurluşy güýçlendirmek

CSA-nyň çägindäki ýurtlar umumy meýdany 4,82 million inedördül kilometre ýetdi. Guramanyň agza we synçy ýurtlary 178,8 million adamy kabul edýän gaty güýçli demografiki bazary hödürleýär, bu dünýä ilatynyň 2,8 göterimini düzýär. Hasabatda görkezilen ykdysady maglumatlara görä, CSA ýurtlarynyň jemi içerki önümi (JIÖ) 2,11 trillion dollar boldy. Bu ägirt uly ykdysady ululyk dünýä ykdysadyýetiniň takmynan 2 göterimini emele getirýär. Agza ýurtlaryň umumy daşary söwda mukdarynyň 1,13 trillion dollar ýetendigi we dünýä söwdasynyň 3,6 göterimini emele getirendigi hasaba alyndy.

Söwda boýunça Türkiýe, Azerbaýjanyň maýa goýumlary boýunça lideri

Taýýarlanan hasabatda CSA agza ýurtlaryň arasyndaky ykdysady gatnaşyklaryň indi adaty söwda gönükdirilen gurluşdan has integrirlenen we hemmetaraplaýyn ykdysady modeline geçendigi nygtaldy. Bu özgeriş prosesinde ýurtlar dürli strategiki ugurlarda birinji orunda durýar. Berlen maglumatlara görä, Türkiye sebit we global söwda gatnaşyklarynda lokomotiw rol oýnaýan bolsa, Azerbaýjan göni daşary ýurt maýa goýumlary pudagynda öňdebaryjy orny eýeleýär. Countriesurtlaryň guramanyň içinde ykdysady integrasiýany köp ölçegli çuňlaşdyrmaga mümkinçilik berýän bu dürli artykmaçlyklary.

Merkezi koridoryň strategiki ýokarlanmagy we logistika ösüşi

Global geosyýasy üýtgeşmeler we üpjünçilik zynjyry krizisleri, taryhy küpek ýolunyň häzirki zaman wersiýasy bolan Merkezi koridoryň strategiki ähmiýetini günsaýyn artdyrýar. Hasabata görä, soňky döwürde koridor ugrundaky logistika hereketi uly ösüş gazandy. Bu nukdaýnazardan, Hazaryň üsti bilen gury ýük daşamak 34 göterim ýokarlandy, sebit söwdasynyň merkezi bolan Baku portunda konteýnerleriň mukdary 15 göterim ýokarlandy. Gündogar-Günbatar ugurdaky demir ýol tranzit geçelgelerinde hem 12 göterim ösüş hasaba alyndy. Orta koridoryň umumy berklik görkezijisi 1-den 0,5 hökmünde ölçeldi. Söwda, maýa goýum we logistika pudagyndaky bu maglumatlaryň hemmesi CSA ýurtlarynyň dünýä ykdysadyýetini özüne çekýän täze merkezleriň birine öwrülendigini aýdyň subut edýär.