Türk edebiýatynyň liriki şahyry Ahmet Muhip Diranyň durmuşy

Ahmet Muhip Diranas türk edebiýatynda liriki poeziýanyň ussatlaryndan biri hökmünde tanalýar. 1909-njy ýylda doglan şahyr wagtyň geçmegi bilen edebiýat dünýäsinde möhüm orny eýeledi. Käbir çeşmeler munuň Stambul bolandygyny, käbirleriniň bolsa Sinopyň Sari obasy bolandygyny aýdýarlar. Kakasy Galip Beýiň Gallipoli we Balkan söweşlerinde alyp barýan işleri maşgalasynyň durmuşyna gönüden-göni täsir etdi. Bu döwürde ejesi Seniha Hanym Ahmet we aýal dogany Fehime alyp, Stambula göçdi.

Uruş ýyllary we bilim durmuşy

Uruş gutarandan soň maşgala Sinop şäherine gaýdyp geldi. Bu ýerde Ahmet Muhip başlangyç bilimini başlady we tomus aýlarynda obada çopan bolup işledi. Kakasy gaýtadan harby gulluga alnandan soň, Ankara göçdüler we Diranas ýaşlygynyň köp bölegini şol ýerde geçirdi. Orta we orta mekdebi Ankara oglanlar mekdebinde tamamlady. Ilkinji "Bir aýala" goşgusy 1926-njy ýylda Milli Mekmuada neşir edildi. Ahmet Oktaýyň TRT-de alyp barýan "Edebiýat dünýäsi" programmasynda şygryýetdäki görnüşiň we many-mazmunyň aýrylmaz bir zatdygyny öňe sürdi. Diranas "Sözler, sözler, sözler" aňlatmasynyň poeziýanyň özenidigini aýtdy.

Uniwersitet ýyllary we edebi gurşaw

Orta mekdepde okaýarka, Faruk Nafiz Çamıbel we Ahmet Hamdi Tanpynar ýaly atlardan sapak alyp, fransuz dilini öwrendi. Ankara uniwersitetiniň hukuk fakultetinden we Stambul uniwersitetiniň hatlar fakultetinden filosofiýa bölümini taşlady. Stambulda şol döwrüň ýaş sowatçylary bilen aragatnaşyk saklap, fransuz edebiýatyny ýakyndan yzarlaýardy. 1940-njy ýylda Münire Ülker bilen durmuş gurup, "Üç gahryman" pýesasyny neşir etdi. Harby gullugy wagtynda uzyn "Ağry" goşgusyny we "Kölegeler" teatr spektaklyny ýazypdyr.

Terjimeler we teatr eserleri

1940-1962-nji ýyllar aralygynda köp pýesany we romany terjime edipdir. "Ol beýle islemez" pýesasynyň teksti 1947-nji ýylda neşir edildi. Diranas Türkiye İş Bankasy we Anadolu gullugynda geňeş agzasy bolup işledi we Döwlet teatr edebiýat geňeşiniň başlygy wezipesini ýerine ýetirdi.

Soňky ýyllary we mirasy

1980-nji ýylyň 21-nji iýunynda Ankarada aradan çykan Dirana öz islegine görä Sinopda jaýlandy. "Kölegeler", "Ölü ahyr", "Ol beýle islemedi" ýaly möhüm eserleri galdyrdy. Çarlz Baudelaýryň "Duýduryş sagady" goşgusyny türk diline terjime etdi.

Diranyň teatra bolan garaýşy, sungaty "sözleriň herekete we herekete öwrülmegi" hökmünde görýärdi. Hanym Münire ony "daşky gurşawyna täsir edýän duýgur adam" hökmünde häsiýetlendirdi. Bu aýratynlyklar eserlerinde çuňňur duýulýar.

Ahmet Muhip Diranas, türk edebiýatyna goşan goşantlary we liriki poeziýa ussatlygy bilen ýatda saklanýar.