Türk eksportçylary serhetlerden geçdiler: Uzak ýurtlar strategiýasy miwe berýär

Global söwdadaky geosyýasy dartgynlyk we adaty bazarlarda ykdysady durgunlyk türk eksportçylaryny täze we alternatiw bazarlara gönükdirýär. Söwda ministrligi tarapyndan durmuşa geçirilen "Uzak ýurtlar strategiýasy" bu ugurdan iň anyk we üstünlikli netijeleri açyp başlady. Dünýä ykdysadyýetiniň ýarysyndan gowragyny emele getirýän Türkiýanyň 18 ýurda eksporty, şu ýylyň ýanwar-iýun aýlarynda geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 12,2 göterim ýokarlandy. Bu ösüş bilen bu ýurtlara eksport 14 milliard 345 million 805 müň dollar derejesine ýetdi. Geçen ýylyň birinji ýarymynda bu görkeziji 12 milliard 781 million 737 müň dollar hökmünde hasaba alyndy.

Global krizisler we bazary diwersifikasiýa etmegiň ähmiýeti

Türkiýanyň eksportdaky bu strategiki ädiminiň arkasynda dünýä derejesinde möhüm wakalar bar. Demirgazykda dört ýyldan gowrak wagt bäri dowam edip gelýän Russiýa-Ukraina söweşi, Ysraýylyň Palestina we Liwana günorta serhetlerine edýän hüjümleri, ABŞ / Ysraýyl-Eýran liniýasyndaky dartgynlygyň söwda koridorlaryna ýaramaz täsiri we Europeanewropa bazaryndaky ykdysady durgunlyk türk eksportçylaryny bazarlaryny diwersifikasiýa etmäge mejbur etdi. Şunuň bilen baglylykda, Söwda ministrligi tarapyndan 2022-nji ýylda başlanan Uzak ýurtlar strategiýasy, türk kompaniýalarynyň global bäsdeşlik ukybyny saklamak üçin durmuş ýoly boldy. Strategiýanyň çäginde; ABŞ, Awstraliýa, Braziliýa, Hytaý, Indoneziýa, Filippinler, Günorta Afrika, Günorta Koreýa, Hindistan, Japanaponiýa, Kanada, Malaýziýa, Meksika, Nigeriýa, Päkistan, Çili, Taýwan we Wýetnam ýaly ýurtlar bilen söwda gatnaşyklary has giňeldildi.

ABŞ we Hytaý bazarlarynda berk pozisiýa

Uzak ýurtlar strategiýasynyň çägindäki 18 ýurduň arasynda iň uly eksport bazary ýene-de Amerikanyň Birleşen Ştatlary (ABŞ) boldy. Türkiye ýylyň birinji ýarymynda ABŞ-a 6 milliard 971 million 280 müň dollar eksport etdi. Diňe bu mukdar 18 ýurda iberilýän eksportyň takmynan 48 göterimini emele getirdi. Hytaý eksport mukdary 1 milliard 809 million 73 müň dollar bilen ABŞ-ny yzarlady. Sanawyň galan böleginde 641 million 689 müň dollar bilen Meksika, 640 million 244 müň dollar bilen Kanada we 580 million 426 müň dollar bilen Hindistan bar. Bu maglumatlar, uzak sebitlerde türk önümleriniň günsaýyn kabul edilýändigini subut edýär.

Nigeriýada we Indoneziýada eksport ösüşi

Nigeriýa ýylyň birinji ýarymynda eksportyň ösüş depgini 62,4 göterim bolup, ünsi özüne çeken ýurtlaryň biri boldy. 57,1 göterim ösüş bilen Indoneziýa, 36 göterim bilen Günorta Afrika Respublikasy, Hytaý 32,7 göterim, Meksika 17,6 göterim ösüş gazandy. Pudaklaýyn nukdaýnazardan seredeniňde, ABŞ bazarynda iň köp talap edilýän zat 725 million 356 müň dollar bilen “himiki maddalar we önümler” boldy. Bu pudak 679 million 155 müň dollar bilen elektrik-elektronika senagaty we 607 million 230 müň dollar bilen awtoulag senagaty boldy. Hytaýa eksportda magdan önümleri 1 milliard dollar bilen birinji ýerde, himiki maddalar 362 million 417 müň dollar bilen ikinji, dokma we çig mal bolsa 87 million 776 müň dollar bilen üçünji ýerde durýar. Meksika bazarynda zergärçilik pudagy 178 million 163 müň dollar eksport bilen öňdeligi eýeledi, awtoulag pudagy 114 million dollar, polat pudagy bolsa 73 million 99 müň dollar goşant goşdy.