Türk Psihiatrik Assosiasiýasynyň prezidenti Kandansaýar: Jemgyýetiň 20 göteriminde akyl hassalygy bar

Türk Psihiatrik Assosiasiýasynyň (TPD) prezidenti Selçuk Kandansaýar, Türkiýede her bäş adamdan biriniň azyndan bir akyl hassalygy bilen göreşýändigini habar berdi. Akyl saglygy hyzmatlaryna elýeterliligiň möhüm ähmiýete eýedigine ünsi çeken Candansayar, häzirki saglyk ulgamynyň işlemeginiň bejeriş amallaryny çäklendirýändigini aýtdy.

Näme üçin akyl saglygy hyzmatlarynda synag wagty ýeterlik däl?

Selçuk Kandansaýar jemgyýetçilik lukmanynyň günde iň köp 20 hassany görmelidigini we her synag üçin azyndan 25 minut sarp etmelidigini aýtdy. Häzirki tejribede, lukmanyň günde 150-e çenli hassany bellemegi belläp biljekdigini mälim eden Kandansaýar, bu ýagdaýyň neşe serişdesini bejermek usullary üçin wagt goýmaýandygyny aýtdy. Candansayar: "Bu, hassalary iň bolmanda sagdyn saklamak üçin neşe bejergisine eltýär, sebäbi neşe serişdesini bejermek üçin wagty ýok. Iň uly mesele, adamlar hassahananyň daşynda saglyk hyzmatlaryny almaga synanyşýarlar. Bu hyzmaty lukmançylyk lukmanlaryndan we psihiatrlaryndan däl-de, saglyk bilimini hasam erbetleşdirýänlerden gözleýärler."

Psihiatrik bejergilerde dikeliş derejesi nähili?

Psihiatrik keselleri bejerip bolmajakdygy baradaky umumy ynamyň garşysyna çykýan Selçuk Kandansaýar dikeliş derejesi barada maglumatlary paýlaşdy. Candansayar: "Aladalylyk we depressiýa bilen kesellän näsaglaryň 70-80 göteriminde doly dikeldiş gazanylýar. Agyr näsazlyklarda bu görkeziji 20 göterimde doly dikeldilýär we 60 göterimde jemgyýet bilen sazlaşykly ýaşamak mümkinçiligi bolýar”.

Türk Psihiatrik Assosiasiýasynyň prezidenti Selçuk Kandansaýar, lukman başyna hassalaryň köp bolmagy we synag wagtynyň ýeterlik däldigi sebäpli Türkiýede jemgyýetiň 20 göterimine täsir edýän akyl kesellerini bejermekde neşe serişdesini ulanmagyň mümkin däldigini aýtdy. Hünärmen lukmanlardan başga çeşmelerden alnan goldawyň jemgyýetiň saglygyna ýaramaz täsir edýändigini bellän Candansayar, dogry bejergi bilen ýokary dikeldiş tizliginiň gazanyp boljakdygyny aýtdy.

Akyl saglygy hyzmatlary Saglygy goraýyş ministrliginiň çägindäki döwlet hassahanalary we jemgyýetçilik akyl saglyk merkezleri arkaly berilýär. Raýatlar psihiatrlar bilen duşuşyp bilerler ýa-da merkezi lukman bellemek ulgamy (MHRS) arkaly akyl saglygy şikaýatlary üçin saglyk edaralaryna ýüz tutup bilerler. Hünärmen däl adamlardan ýa-da edaralardan alnan goldawyň lukmançylyk güýji ýok.

Netije

Akyl keselleriniň jemgyýetde ýaýramagy saglygy goraýyş ulgamynyň mümkinçiliginden has köp isleg döredýär. Häzirki synaglaryň gysga dowamlylygy, lukmanlaryň diňe neşe bejergisine ünsi jemlemek bilen bitewi bejeriş usullarynyň öňüni alýar.

Mundan başga-da, başarnyksyz adamlardan alnan goldawyň köpelmegi hassalaryň sagaldyş prosesini yza süýşürýär we jemgyýetiň saglygyna uzak möhletleýin howp döredýär. Bejerginiň ýokary üstünlik derejesi hünärmenleriň goldawynyň möhümdigini subut edýär.

Mümkin täsirler

Saglygy goraýyş ulgamynyň intensiwligi dowam etse, hassalaryň hünärsiz adamlara we usullara bolan meýli artyp biler. Bu ýagdaý akyl hassalarynyň dowamly bolmagyna we umumy ilatyň durmuş derejesini peseltmegine sebäp bolup biler.

Synag wagtyny gowulandyrmak we hünärmen lukmanlara elýeterliligi ýeňilleşdirmek, neşe serişdesini bejermek usullarynyň has netijeli ulanylmagyna we jemgyýetiň akyl saglygynyň ýokarlanmagyna goşant goşup biler.