Türk zyňyndy söwda ulgamy bazarynyň işleýşi baradaky düzgünnama çap edildi

Energetika bazaryny düzgünleşdiriji edara tarapyndan taýýarlanan Türk zyňyndy söwda ulgamy bazarynyň işleýşi baradaky Düzgünnama bazara esaslanýan mehanizm arkaly parnik gazlarynyň zyňyndylaryny azaltmagy höweslendirmek maksady bilen güýje girdi. Düzgünnama, Türk Emissiýa Söwda Ulgamy (TR ETS) bazaryny döretmek we işlemek proseduralaryny we amallary hasaba alyş ulgamy (İKS) boýunça ähli amallary kesgitleýär.

Göz öňünde tutulýan düzgün, 2013-nji ýylyň 14-nji martyndaky 6446 belgili Elektrik bazary kanuny we 2025-nji ýylyň 2-nji iýulyndaky 7552 belgili Howa kanuny esasynda taýýarlandy. Energetika bazarlaryny dolandyrmak paýdarlar jemgyýeti (EPİAŞ) Bazar operatory wezipesine bellenen ulgamda başlangyç we ikinji bazarlarda zyňyndy ätiýaçlyklaryny satyn almak we satmak, girew dolandyryşy we merkezi ylalaşyk amallary amala aşyrylar.

Parnik gazlarynyň zyňyndylaryny azaltmak üçin bazara esaslanýan ýokary çäk mehanizmini girizýän bu düzgün, kärhanalardan zyňyndylaryny habar bermegini we bölünip berilmegini dolandyrmagyny talap edýär. Howanyň üýtgemegi müdirligi (İDB) bilen bilelikde işleýän EPİAŞ bazaryň aç-açanlyk we deňlik ýörelgeleriniň çäginde işlemegini üpjün eder. Gatnaşanlaryň IKS arkaly hasap açmagy we merkezi ylalaşyk guramasy bilen zerur şertnamalary baglaşmagy ulgamyň işlemegi üçin möhüm ädimdir.

Kärhanalar parnik gazlarynyň zyňyndylary barada tassyklanan hasabatlary wagtynda tabşyrmasa, bazara eltmek borçnamalarynyň daşynda işlemek hukugyny ýitirer. Howanyň üýtgemegi boýunça prezident tarapyndan habar berlen desgalaryň ETS-iň çäginden daşda bolmagy üçin çäkli amallary diňe paýlamak zerurlyklaryny kanagatlandyrmak mümkinçiligi berilýär.

Näme üýtgedi?

• Emissiýa ätiýaçlyklarynyň tender usuly bilen paýlanjak we üznüksiz söwdanyň amala aşyryljak ikinji derejeli bazarlary döredildi.
• Elektron geleşik ýazgy ulgamy (İKS) amala aşyryldy, bu ýerde kömek pullarynyň berilmegi, geçirilmegi we yzyna gaýtarylmagy gözegçilik ediler. iň pes we iň ýokary kömek bahasy üýtgeýär. çarçuwa döredildi.
• Ikitaraplaýyn paýlaşma şertnamalarynyň habarnamalary we bazara gatnaşyjylaryň berjaý etmeli maliýe jogapkärçiligi aýdyňlaşdyryldy.

Kime degişlidir?

Düzgünnama, Türkiýe Emissiýa Söwda Ulgamy Düzgünnamasy, EPİAŞ, Howanyň üýtgemegi müdirligi we merkezi ylalaşyk guramalarynyň çäginde işleri amala aşyrýan ähli hakyky we kanuny şahslara, jemgyýetçilik guramalaryna we guramalaryna gönüden-göni degişlidir.

netijelilik

Netijeli senesi tekstde görkezilmedi.

Netije

Bu düzgün, uglerod bazaryny Türkiýäniň sap nol zyňyndylaryna laýyklaşdyrýan esasy hukuk infrastrukturasyny üpjün edýär. Bazaryň EPİAŞ tarapyndan dolandyrylýandygy we merkezi hasaba alyş ulgamy tarapyndan gözegçilik edilmegi, zyňyndylary azaltmak prosesleriniň eşidilýän we aç-açan ykdysady modeline öwrülendigini görkezýär.

Mümkin täsirler

Ulgamyň ornaşdyrylmagy bilen zyňyndylary azaltmak üçin senagat desgalarynyň maýa goýumlarynyň çaltlaşmagyna garaşylýar. Bazar şertlerinde kömek pullarynyň bahalarynyň emele gelmegi, zyňyndylary köp talap edýän pudaklarda çykdajylary dolandyrmagy üýtgedip biler we pes uglerodly tehnologiýalara geçmegi höweslendirip biler.