Türkiýäniň eksportynda taryhy çäk: Harytlaryň we hyzmatlaryň eksporty ilkinji gezek 401 milliard dollardan geçdi

Söwda ministri Ömer Bolat Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Banky (CBRT) tarapyndan iýun aýyndaky töleg balansy barada giňişleýin ýazmaça beýanat berdi. Türkiýäniň daşary söwda görkezijilerindäki berk pozisiýanyň dowam edýändigini mälim eden ministr Bolat, harytlaryň we hyzmatlaryň eksportynyň umumy taryhy derejä ýetendigini habar berdi.

Altyn we energiýany hasaba almazdan häzirki hasaplardaky ägirt artykmaç

Ministr Bolat 2025-nji ýylyň iýun aýynda 2,3 milliard dollar bolan häzirki hasap defisitiniň şu ýylyň iýun aýynda 4,2 milliard dollar hökmünde hasaba alnandygyny we ýyllyk hasap defisitiniň 38,9 milliard dollardygyny aýtdy. Bolat, strukturalaýyn gowulaşmagyň görkezijisi hökmünde ýyllyk hasabynda altyn we energiýany hasaba almazdan 28,9 milliard dollar profisitiniň bardygyny aýtdy.

Bu güýçli öndürijilik sebäpli häzirki hasap defisitinde ep-esli gysylmanyň bardygyny bellän Bolat, ýylyň birinji çärýeginde 23,6 milliard dollar bolan häzirki hasap defisitiniň ikinji çärýekde 10,9 milliard dollara çenli azalandygyny aýtdy. Maglumatlara görä, ýylyň birinji ýarymynda umumy hasap defisiti 34,5 milliard dollar boldy.

Harytlaryň eksportynyň ýokarlanmagy Daşary söwda balansynyň gowulaşmagy

Dünýä energiýa bazarlaryndaky üýtgemeleriň import kanunçylygynda öz beýanyny tapýandygyny mälim eden ministr Bolat, arassa energiýa defisitiniň iýun aýynda 42,3 göterim ýokarlap, 4,5 milliard dollara çenli ýokarlanmagynyň häzirki hasap defisitiniň esasy kesgitleýjisidigini aýtdy. Bolat daşary söwdadaky oňyn özgerişleri aşakdaky sözler bilen jemledi:

"geylyň ikinji çärýeginde haryt we energiýa bahalary arkaly importa geosyýasy ösüşleriň täsiriniň ýokarlanýandygyna garamazdan, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende daşary söwda defisitinde 9 göterim ösüş hasaba alyndy. Harytlarymyzyň eksportynyň 10,1 göterim ýokarlanmagy bu gowulaşmakda möhüm rol oýnady. Şeýlelik bilen, geçen ýylyň ikinji çärýeginde öňki hasap defisiti geçen ýyl bilen deňeşdirilende 7,7 göterim azaldy. 10,9 milliard dollar. "

Hyzmat eksportynda 123,3 milliard dollarlyk taryhy iň ýokary dereje

Söwda ministri Ömer Bolat, Türkiýeniň hyzmat pudagynda dünýädäki kuwwatynyň günsaýyn artýandygyny görkezip, ýyllyk hyzmat eksportynyň geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 3,6 göterim ýokarlap, iýun aýynda 123,3 milliard dollar bilen rekordy täzeländigini habar berdi. Hyzmat girdejileriniň kiçi bölümlerine salgylanyp, Bolat syýahat girdejileriniň 60,3 milliard dollar, bu döwürde transport girdejileriniň 43,2 milliard dollardygyny mälim etdi.

Ministr Bolat iýun aýyna çenli Türkiýäniň harytlaryň we hyzmatlaryň umumy eksportynyň ýylda 3,9 göterim ýokarlandygyny we ilkinji gezek 401,2 milliard dollar çäginden geçendigini aýtdy.

Global töwekgelçiliklere we näbelliliklere garşy kesgitlenen göreş

Bütin dünýäde barha artýan geosyýasy töwekgelçiliklere we makroykdysady näbelliliklere garamazdan, Bolat Türkiye häzirki hasap defisitiniň taryhy ortaça derejeden pes bolmagy başarandygyny we häzirki hasap defisitiniň milli girdejä bolan gatnaşygynyň geçen ýyl 1,9 göterim bolandygyny we şu ýylyň birinji çärýeginde ýyllyk 2,4 göterim bilen üstünlikli işini dowam etdirendigini aýtdy. Secondylyň ikinji çärýegindäki ösüş maglumatlaryna laýyklykda häzirki hasap defisitiniň milli girdejä bolan gatnaşygynyň birinji çärýege ýakyn derejede bolmagyna garaşylýar.

Iýun aýyndan bäri global energiýa we haryt bahalarynyň bölekleýin pese gaçandygyny belläp, ministr Bolat sözüni şeýle tamamlady:

"Soňky bahalaryň üýtgemegi, häzirki hasap defisitindäki ýokarlanýan töwekgelçilikleriň dowam edýändigini görkezýär. Şeýle-de bolsa, harytlaryň we hyzmatlaryň eksportyndaky durnukly perspektiwanyň goldawy bilen, häzirki hasap defisitiniň milli girdejä bolan gatnaşygynyň taryhy ortaça derejeden pes bolmagyna garaşylýar. Ministrlik hökmünde eksport goldawy, söwda diplomatiýasy, önümler we önümler diwersifikasiýasy bilen eksporty berkitmek we eksport eksporty bilen üpjün etmek üçin eksporty berkitmek we eksport eksportyny berkitmek üçin edýän tagallalarymyzy dowam etdirýäris. Daşary söwda balansy häzirki hasap balansyna durnukly goşant goşýar "" Prezidentimiz, jenap Rejep Taýyp Erdogan tarapyndan öňe sürlen "ýokary baha we bäsdeşlik eksporty" gözýetiminiň çäginde, ýurdumyzy dünýä eksport ligasynyň başyna çykarmak üçin yhlasly işleýäris. "