Türkiye bilen Saud Arabystanynyň arasyndaky ägirt energiýa hyzmatdaşlygy: 5 müň megawatt maýa goýum teswirnamasy güýje girdi

Türkiye bilen Saud Arabystany Patyşalygynyň arasynda ýaşyl energiýa pudagynda taryhy ädim ädildi. 3-nji fewralda Riýadda gol çekilen "Türkiýe Respublikasy hökümeti bilen Saud Arabystany Patyşalygynyň hökümetiniň arasynda gaýtadan dikeldilýän energiýa elektrik stansiýasy taslamalary baradaky hökümetara şertnama" resmi taýdan Gazetde prezident Rejep Taýyp Erdoganyň tassyklamagy bilen güýje girdi. Bu ägirt uly şertnama, Türkiýäniň energiýa üpjünçiligi howpsuzlygyny güýçlendirmek we ýaşyl öwrülişik maksatlaryna strategiki itergi bermek bilen bir hatarda, iki ýurduň gaýtadan dikeldilýän energiýa, ýaşyl tehnologiýalar we innowasiýa ugurlaryndaky hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmagy maksat edinýär.

Siwasda we Taşelide Gün energiýasynyň ullakan maýa goýumlary: 1-nji tapgyra we 2-nji tapgyra degişli maglumatlar

Iki ýurduň arasyndaky bu ägirt uly hyzmatdaşlyk meýilnamasy kem-kemden proýeksiýa bilen durmuşa geçiriler. Maýa goýumyň ilkinji aýagyny emele getirýän "1-nji etap taslamalary" çäginde, güýji 2 müň megawatt bolan iki sany uly gün elektrik stansiýasy (SPP), Siwas we Taşeli sebitlerinde her biri 1000 megawatt kuwwatlylygy gurlar. Taslamanyň ikinji tapgyry, "2-nji tapgyra taslamalar" , umumy gurlan kuwwaty 3 müň megawat bolan goşmaça täzelenip bilýän energiýa maýa goýumlaryna ýol açar. 2-nji tapgyra degişli taslamalaryň dörediljek ugurlary, elektrik satuw nyrhlary we beýleki tehniki jikme-jiklikler geljekde taraplaryň arasynda baglaşyljak täze şertnamalar bilen aýdyňlaşdyrylar.

Taslamalary dolandyrmak, gurmak we kepillik şertleri

Ylalaşygyň amaly utgaşdyrylmagy, Türkiýanyň adyndan Energetika we tebigy baýlyklar ministrligi we Saud Arabystanynyň adyndan Energetika ministrligi tarapyndan amala aşyrylar. Iki ýurduň bilelikdäki karary bilen taslamalaryň esasy işläp düzüjisi Saud Arabystanynyň kompaniýasy bolar. Şunuň bilen baglylykda, her taslama üçin Türkiýanyň çäginde ýörite taslama kompaniýasy dörediler. Saud Arabystany tarapy diplomatik kanallar arkaly bellenen kärhana kompaniýasyna habar berer we türk häkimiýetleri tassyklama kararyny beýleki tarapa ýetirer.

Maýa goýumlarynyň dowamlylygyny kepillendirmek üçin her bir maýa goýum şertnamasy elektrik stansiýalarynyň täjirçilik işi başlanan gününden başlap 30 ýyl güýje girer. Amal möhleti gutarandan soň, desgalaryň howpsuz ulanylmagy üçin goşmaça 2 ýyla çenli möhlet berilip bilner. Taslama kompaniýalary, gurnalan kuwwatynyň her megawaty üçin 30 müň ýewro esasynda hasaplanan jemi mukdarda türk tarapyna kepillik hatyny iberer. Mundan başga-da, geljekde kanunçylykda bolup biljek üýtgeşmeleriň taslamalaryň ykdysady balansyny sarsdyrmazlygy üçin häzirki maliýe balansynyň saklanmagyny üpjün etjek ýörite gorag mehanizmi şertnama goşuldy.

Ilkinji 5 ýyl üçin kepillik we nyrh gurluşy

1-nji etap taslamalarynyň çäginde Siwas we Taşeli SPP desgalarynda öndürilýän elektrik energiýasy üçin ulanyljak satyn alyş nyrhlary hem aýdyňlaşdyryldy. Şoňa laýyklykda desgalaryň täjirçilik işine başlan gününden başlap ilkinji 5 ýylda öndürilen elektrik energiýasy üçin megawat sagatda 47.5 ýewro kesgitlenen satyn alyş nyrhy ulanylar. Bäş ýyllyk möhlet gutarandan soň, nyrh gurluşy täzelener. Töleg, Sivas SPP üçin megawat sagatda 23,415 ýewro we Taşeli SPP üçin 19,950 ýewro (goşulan baha üçin salgydy goşmaz)

Taslamalaryň durmuşa geçiriljek ýerleriniň hukuklary Elektrik önümçiligi paýdarlar jemgyýeti (EÜAŞ) tarapyndan alynar we degişli taslama kompaniýalaryna kärendesine berler. Türk hökümeti, maýa goýumlarynyň çalt tamamlanmagy üçin ähli zerur ygtyýarnama, rugsat we tassyklama işleriniň haýal etmän tamamlanmagyny üpjün eder. Mundan başga-da, elektrik geçiriji toruň kuwwaty taslamalara uýgunlaşdyrylar we maýa goýumlarynda içerki işçi güýjüniň, içerki önümleriň we hyzmatlaryň iň köp ulanylmagy goldanylar. 1-nji etap taslamalary üçin gutarnykly şertnamalar 18 aýyň içinde gol çekilmese, taraplaryň birtaraplaýyn ýatyrylmaga hukugy bolar. Her niçigem bolsa, maýa goýum şertnamalary güýje giren gününden iň köp 49 ýyl dowam eder.