Türkiye işjeňdir: Gara deňizde Ukrainadan Russiýa bölekleýin atyşyk teklibi

Gara deňizde Russiýa bilen Ukrainanyň arasynda dowam edýän söweşiň iň möhüm ugurlaryndan biri bolan täze diplomatik işjeňlik bar. Iňlis habar gullugy “Roýter” tarapyndan berlen maglumata görä Kiýewiň administrasiýasy Moskwa Gara deňizdäki raýat nyşanalaryna we söwda gämilerine edilýän hüjümleri özara togtatjak bölekleýin atyşyk teklip etdi. Ukrainanyň bu möhüm teklibi rus resmilerine üçünji tarapyň üsti bilen ýetirendigi mälim edildi, ýöne entek Moskwadan resmi jogap alynmady.

Ankara hereket edýär: Daşary işler ministri Hakan Fidan Moratoriýa çagyryşyny yglan etdi

Soňky aýlarda Gara deňizdäki barha möwjeýän dartgynlyk täjirçilik transportyna gönüden-göni täsir edip başlady. Iki ýurduň harby elementleri raýat gämilerini nyşana alýan bolsa, türk baýdagyny asýan ýa-da türk kompaniýalary tarapyndan dolandyrylýan köp gämi hem bu hüjümleriň nyşanydy. Hüjümlerde köp sanly raýat deňizçisi ýaralandy.

Türkiye sebitdäki dartgynlygy azaltmak üçin alyp barýan araçylyk çärelerini tassyklap, Daşary işler ministri Hakan Fidan şenbe güni eden çykyşynda taraplara anyk teklip hödürländiklerini aýtdy. Ministr Fidan meselä baha bereninde şu sözleri aýtdy:

"Ilki bilen harby portlara we harby gämilere urýardylar; indi söwda gämilerine bikanun urýarlar. Gynansagam, türk gämileri hem paýyny alýarlar. Bu meselede moratoriýa yglan etmegiň mehanizmini döretmek baradaky çagyryşymyzy iki tarapa-da iberdik. Ukrainalylaryň bu mesele boýunça eýýäm haýyşy bardy. Muny rus kärdeşlerimize-de ýetirdik"

howp abanýan global söwda: Näme üçin raýat gämileri nyşana alynýar?

Russiýa bilen Ukraina global oba hojalygynda we energiýa söwdasynda möhüm rol oýnaýar. Uruşýan taraplar, amala aşyrýan strategiki hüjümleri bilen birek-biregiň portlaryna haryt daşamagynyň öňüni almagy maksat edinýärler. Ykdysady we maddy-tehniki taýdan artykmaçlyk gazanmak ugrundaky göreş, esasanam oba hojalyk önümleriniň we nebit söwdasyny bozup, Gara deňzi söwda gämileri üçin dünýäde iň howply suwlaryň birine öwürdi.

Waşingtondan Kiýewe duýduryş: "JD Wans we Zelenskiý duşuşygy

Gara deňizdäki dartgynlygyň dünýä bazarlarynda şöhlelenmegi ummanyň aňyrsynda-da seslendi. Iňlis maliýe Taýms (FT) gazetiniň çarşenbe güni çap eden habarynda Amerikanyň Kiýew administrasiýasyna Gara deňizdäki hüjümleri duruzmak üçin basyş edýändigini ýazdy.

FT tarapyndan alnan maglumata görä ABŞ-nyň wise-prezidenti JD Wans, ukrain lideri Wolodymyr Zelenskiý bilen telefon arkaly söwda gämilerine garşy amallaryň bes edilmegini isledi. Waşington administrasiýasynyň üýtgäp durmagy we global energiýa bahalarynyň ýokarlanmagy, esasanam rus nebit tankerlerini nyşana almak bilen biynjalyk bolýandygy aýdylýar. Beýleki tarapdan, Ukraina soňky hepdelerde Russiýanyň çuň ýerlerinde ýerleşýän energiýa we logistika infrastruktura desgalaryna pilotsyz howa ulaglary (uçarmansyz howa ulaglary) bilen güýçli we uzak aralyga hüjümlerini dowam etdirýär.