Türkiýedäki tygşytlaýyş maliýeleşdiriş sektory 1,2 trillion lira boldy

LLKE Ylym Medeniýet we Bilim Gaznasynyň çäginde Yslam Ykdysadyýet Gözleg Merkezi (20KAM) 2025-nji ýylda "Gatnaşmak Maliýe Ekosistemasy Hasabatyny" neşir etmek bilen bu pudakdaky ösüşleri halk bilen paýlaşdy. Hasabata görä, 2025-nji ýylda bank maliýeleşdirilen gurluşdan köp ölçegli ekosistema öwrülýän döwür bolup durýar. ýylyň meýdany.

Tygşytlaýyş maliýe kompaniýalary näçe ulaldy?

Pudagyň umumy geleşik mukdary öňki döwür bilen deňeşdirilende 261,8 göterim ýokarlap, 1 trillion 211 milliard lira ýetdi. Aktiwleriniň mukdary 251,1 göterim ýokarlap, 323 milliard lira çenli artan kompaniýalaryň arassa girdejisi 17,5 milliard liradan 59 milliard lira çenli ýokarlandy. Müşderileriň sany 117 göterim artyp, 1,15 milliondan geçse-de, hyzmat berýän kompaniýalaryň sany 9-a, şahamçalaryň umumy sany 654-e ýetdi.

Gatnaşmak banklarynda sanlaşdyrmak prosesi nähili ösdi?

Gatnaşýan banklar fiziki şahamçalaryň we bankomatlaryň sanyny azaltsa-da, sanly kanallardaky geleşik mukdary 41 göterim ýokarlap, 7,9 trillion lira ýetdi we geleşikleriň sany 61 göterim ýokarlap, 205 milliona ýetdi. Aýry-aýry müşderileriň sanly geleşik mukdaryndaky paýy 27 göterimden 43 göterime çenli ýokarlanan bolsa, soňky 10 ýylda bu pudakda takmynan 1600 şahamça ýapyldy we gatnaşýan banklarda işleýänleriň sany 22 müň 545-e ýetdi.

Yslam Ykdysadyýet Gözleg Merkezi tarapyndan taýýarlanan hasabatda bank, ätiýaçlandyryş, maýa bazarlary, döwlet maliýe we fintech ýaly köp ugurlary öz içine alýan maglumatlar jemlenýär. 2025-nji ýylda gatnaşýan banklaryň emläkleri 4,3 trillion lira, ýygnan serişdeleri bolsa 2,8 trillion lira ýetdi, gatnaşmak üçin ätiýaçlandyryş töleginiň önümçiligi 62,9 göterim ýokarlap, 70,15 milliard lira boldy.

Degişli pudaklardaky ösüşler İLKE gaznasynyň direktorlar geňeşiniň başlygy Ahmet Sait Öneriň aýdyşy ýaly ýokary inflýasiýa gurşawynda nominal ösüşiň hakyky ekwiwalentine ünsli gözegçilik edilmegini talap edýär. Senagat gyzyklanýan taraplar we maýadarlar, köpçülige elýeterli maglumatlara esaslanan taýýarlanan bu hasabatyň üsti bilen maliýeleşdirmegiň ekosistemasynyň häzirki ýagdaýyny we ösüş tendensiýalaryny jikme-jik öwrenip bilerler.

Netije

Pudagyň maglumatlary, Türkiýedäki gatnaşygy maliýeleşdirmegiň ekosistemasynyň adaty bank çäklerinden daşarda diwersifikasiýa edilendigini we tygşytlaýyş maliýe kompaniýalarynyň, esasanam, köp sanly tomaşaçylara ýetendigini görkezýär. Sanlaryň ýokarlanmagynyň ýokary derejesi ulgamyň maliýe goşulyşmagy taýdan möhüm tizlige ýetendigini görkezýär.

Şeýle-de bolsa, İLKE gaznasynyň başlygy Ahmet Sait Öneriň belleýşi ýaly, bu mukdar ösüşini durnukly we hünärli ösüşe öwürmek pudagyň uzak möhletli üstünlikleri üçin möhüm ähmiýete eýe. Inflýasiýa gurşawynyň täsirlerini göz öňünde tutup, ösüşiň hakyky ekwiwalentini saklamak esasy maksat hökmünde tapawutlanýar.

Mümkin täsirler

Tygşytlaýyş maliýe kompaniýalarynyň geleşik mukdarynyň çalt ýokarlanmagy, ýaşaýyş jaý we ulag bazarlarynda alternatiw maliýeleşdirmegi gözleýän raýatlar üçin elýeterliligi artdyryp biler. Sanlaşdyrmagyň nyrhlarynyň ýokarlanmagy, bank çykdajylaryny azaltmak arkaly amaly netijeliligi goldaýar.

Gatnaşmak ätiýaçlandyryşynyň we sukuk çykarylyşynyň ösüşi maýa bazarlaryna bolan gyzyklanmany güýçlendirip we maýa goýujylaryň dürlüligini ýokarlandyryp biler. Şeýle-de bolsa, ýerine ýetirilmedik karzlaryň artýan tendensiýasy, töwekgelçilikleri dolandyrmak prosesleriniň ýakyn döwürde has içgin alnyp barylmagyny talap edip biler.