Türkiýede 15 ýaşa ýetmedikler tarapyndan sosial mediany ulanmak üçin täze döwür: Ageaş barlagy elektron hökümet arkaly amala aşyrylar

Sosial medianyň ulanylmagyny çäklendirýän we Türkiýede 15 ýaşa çenli çagalar üçin ygtybarly internete girmegi maksat edinýän täze düzgün 1-nji noýabrdan güýje girer. "Sosial ulgam üpjün edijileri we ýaş barlagy boýunça çagalar üçin aýratyn hyzmatlary üpjün etmek düzgünnamasynyň" çäginde sosial media platformalarynyň 15 ýaşa çenli çagalara hyzmat etmegi çäklendirilýär. Bar bolan hasaplar üçin 20-nji martda.

Täze amal 15 ýaşdan kiçi ulanyjylar üçin nähili işlär?

1-nji noýabrdan başlap, sosial ulgam üpjün edijileri 15 ýaşa ýetmedik çagalara hyzmat edip bilmezler we ýaş hasaplamazdan täze hasaplaryň açylmagyna ýol bermezler. Düzgünnama Türkiýede 6-15 ýaş aralygyndaky takmynan 12 million çagany öz içine alýar. TÜİK-iň maglumatlaryna görä, bu ýaş toparyndaky çagalaryň 66,1 göterimi, ýagny takmynan 7 million 932 müň çaga sosial mediany ulanýar. Instagram, TikTok, Facebook we X.

ýaly platformalarda bu ýaş toparyna degişli takmynan 9 million 852 müň işjeň hasap bar diýlip çaklanylýar.

Elektron hökümet arkaly ýaş barlagy nähili amala aşyrylýar?

Ulanyjylar ýaşy tassyklamak amallaryny diňe resmi kanallar arkaly, turkiye.gov.tr ýa-da resmi elektron hökümet mobil programmasy arkaly "ýaş tassyklaýyş belligini" ulanyp bilerler. 15-18 ýaş aralygyndaky ulanyjylar üçin ýaşa laýyk howpsuzlyk we gizlinlik çäreleri görülse-de, ene-atalara çagalarynyň hasap sazlamalaryna we ulanylyş wagtlaryna gözegçilik etmek mümkinçiligi berler. Kiberhowpsuzlyk Müdirligi raýatlara bu amalda "hasabyňyz ýapylar" ýaly sözler bilen galplyk etmäge synanyşýan galp saýtlardan we baglanyşyklardan duýduryş berdi we elektron hökümet parollarynyň hiç kim bilen paýlaşylmaly däldigini aýtdy.

1-nji noýabrdan başlajak programma, 2027-nji ýylyň 31-nji martyna çenli eýýäm işjeň hasaplar üçin ýaş barlagyny talap edip, 15 ýaşa ýetmedikleriň täze hasap açmagynyň öňüni alýar. Görkezilen senesi bilen tassyklanmadyk hasaplary ýapmak meýilleşdirilse-de, ähli amallar elektron hökümet arkaly mugt amala aşyrylmalydyr.

Degişli düzgün, çagalaryň sanly dünýäde ýüze çykýan töwekgelçiliklerini azaltmagy maksat edinýän administratiw prosesdir. Sanly howpsuzlygy üçin raýatlaryň ýaşy barlamak bahanasy bilen şahsy ýa-da maliýe maglumatlary soraýan şübheli habarlardan ägä bolmagy we diňe resmi elektron hökümet kanallaryny ulanýandyklary möhümdir.

Netije

Täze düzgün, sanly gurşawda çagalary goramak üçin görülýän möhüm ädim hökmünde tapawutlanýar. Sosial medianyň, esasanam 6-15 ýaş toparynda güýçli ulanylmagyny göz öňünde tutup, ýaşy barlamak talaby platformalara çagalar üçin mazmun hödürlemekde has jogapkärli hereket etmäge mümkinçilik berýän dolandyryş mehanizmini döredýär.

2027-nji ýyla çenli prosesi giňeltmek, ulanyjylaryň we platformalaryň ulgama uýgunlaşmagy üçin amatly wagt möhletini hödürleýär. Bu ýagdaýa sanly sowatlylygy ýokarlandyrmak we ene-atanyň gözegçilik gurallaryny has netijeli ulanmak üçin bir mümkinçilik hökmünde garamak bolar.

Mümkin täsirler

Programmanyň ýerine ýetirilmegi bilen, sosial media platformalarynyň çagalara hödürleýän algoritmiki mazmuny we mahabatlarynyň çäklendirilmegine garaşyp bolar. Bu çagalaryň sanly dünýä täsirini azaldyp, has ygtybarly internet tejribesine goşant goşup biler.

Platformalar, şu düzgüne laýyklykda Türkiýedäki ulanyjy syýasatlaryny täzeden gözden geçirmeli bolarlar. Mundan başga-da, elektron hökümetiň üsti bilen geleşikleriň güýçlenmegi bilen sanly jemgyýetçilik hyzmatlaryna bolan gyzyklanmanyň we habarlylygyň artmagy ähtimal.