Türkiýede, Saud Arabystanynda, Päkistanda we Eýranyň arasynda Tähranda sebitleýin howpsuzlyk sammiti geçirildi

Eýranyň paýtagty Tähranda sebitleýin howpsuzlyk meseleleri ara alnyp maslahatlaşylýan Türkiýeden, Saud Arabystanyndan, Päkistandan we Eýrandan gelen wekiliýetleriň gatnaşmagynda dört taraplaýyn ýygnak geçirildi. Eýranyň Nationalokary Milli Howpsuzlyk Geňeşiniň Baş sekretary Mohsen Rezai tarapyndan gurnalan sammitde Eastakyn Gündogarda möhüm wakalar ara alnyp maslahatlaşyldy.

Duşuşyga haýsy ýokary derejeli adamlar gatnaşdy?

Prezident Masud Pezeşkýan we Daşary işler ministri Abbas Erakçi Tähranda kabul edilýän Eýranyň adyndan dört taraplaýyn sammite gatnaşdy. M TurkeyT müdiri İbrahim Kalynyň wekiliýeti bolan ýygnakda Saud Arabystanynyň wekiliýetine Goranmak ministri şazada Halid bin Salman, Pakistan delegasiýasyna Baş ştabyň başlygy Asym Münir ýolbaşçylyk etdi.

Sammitde haýsy sebitleýin meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy?

Dörtburçly ýygnakda sebitleýin howpsuzlyk arhitekturasy we Ysraýylyň sebitdäki işleri bilen baglanyşykly töwekgelçiliklere baha berildi. Gepleşikler esasanam Palestindäki we Liwandaky häzirki ýagdaýa, sebitdäki durnuklylyga täsir edýän beýleki wakalara gönükdirildi.

Türkiýäniň, Saud Arabystanynyň, Päkistanyň we Eýranyň wekiliýetleri Tähranda, Muhsin Rezaýyň ýer eýeçiliginde duşuşyp, sebit howpsuzlygy, Ysraýylyň Palestina we Liwandaky wakalary we ösüşleri barada giňişleýin pikir alyşdy. Duşuşyga MİT prezidenti İbrahim Kalyn, şazada Halid bin Selman we Asym Münir ýaly uly şahsyýetler gatnaşdy we öz ýurtlarynyň pikirleri bilen paýlaşdy.

Halkara gatnaşyklardaky sebit hyzmatdaşlygy howpsuzlyk býurokratiýalary bilen döwletleriň daşary gatnaşyklar wekilleriniň arasyndaky şeýle diplomatik gatnaşyklar arkaly emele gelýär. Bu ýygnaklar degişli ýurtlaryň umumy howpsuzlyk bähbitlerini kesgitlemek we krizis sebitleri üçin durmuşa geçirilmeli strategiýalary utgaşdyrmak üçin diplomatik proses hökmünde işleýär.

Netije

Tähranda geçirilen bu ýygnak, sebitdäki howpsuzlyk deňagramlylygynyň üýtgeýän döwründe dört möhüm sebit aktýorynyň umumy pikir alyşmak islegini görkezýär. Hususan-da, MİT-nyň prezidenti, Goranmak ministri we Baş ştabyň başlygy derejesinde geçirilen gepleşikler gepleşikleriň diňe bir diplomatik sypaýyçylyk sapary däldigini, anyk howpsuzlyk strategiýalarynyň we harby-aňtaw koordinasiýasynyň öňdäki hatarda durýandygyny subut edýär.

Palestindäki we Liwandaky wakalaryň merkezde bolmagy sebitdäki ýurtlaryň Ysraýylyň işine garşy umumy garaýyş ösdürmäge synanyşýandygyny görkezýär. Bu ýagdaý, sebit ýurtlarynyň sebit meselelerini çözmekde daşarky gatnaşyjylar däl-de, öz başlangyçlary bilen howpsuzlyk mehanizmini döretmäge ýykgyn edýändigi barada netijä gelýär.

Mümkin täsirler

Bu dörtburç sammit sebitdäki dartgynlygy azaltmak we diplomatik kanallary açyk saklamak üçin täze döwrüň başlangyjy bolup biler. Esasanam Türkiýe, Saud Arabystany, Päkistan we Eýranyň arasyndaky bu ýokary derejeli utgaşyk, Ysraýylyň sebitdäki işlerine garşy has güýçli we umumy sebit sesiniň ýokarlanmagyna goşant goşup biler.

Mundan başga-da, bu gepleşikler dowam etse, Palestindäki we Liwandaky gumanitar krizisleri çözmek üçin anyk diplomatik ädimleriň görülmegine garaşylýar. Countriesurtlaryň arasyndaky bu ýakynlaşma, howpsuzlyk hyzmatdaşlygyndan başga ykdysady we syýasy gatnaşyklary pugtalandyrmaga ýol açyp biler.