Türkiýeniň arassa energiýa ynkylaby: Şemalda we Gün yzygiderli taryhy ýazgylar

Türkiye, energiýa üpjünçiliginiň howpsuzlygyny üpjün etmek we uglerod zyňyndylaryny azaltmak üçin başlan ýaşyl energiýa inisiatiwasynda ýene bir taryhy çäkden geçdi. Energetika we tebigy serişdeler ministrligi tarapyndan yglan edilen iň soňky maglumatlar, ýel we gün energiýasy maýa goýumlarynyň gysga wagtyň içinde elektrik öndürmekdäki paýynyň iň ýokary derejesine ýetendigini görkezýär.

Resmi habara görä, Türkiye ýel we gün energiýasyndaky strategiki hereketleri ýurduň energiýa bukjasyny düýpgöter üýtgetdi. Esasanam soňky on ýylda durmuşa geçirilen taslamalar elektrik öndürmekdäki içerki we täzelenip bilýän çeşmeleriň agramyny ýokarlandyrdy.

Milli energiýa syýasatyndan başlaýan uly özgerişlik

Türkiýanyň arassa energiýa syýahatynda iň möhüm döwürleriň biri 2016-njy ýylda yglan edilen "Milli energiýa we magdan syýasaty" boldy. Bu görüş syýasaty sebäpli, ýangyçlara garaşlylygy azaltmagy maksat edinýän ýel we gün energiýasy boýunça maýa goýum kampaniýasy başlandy.

Bu strategiki ädimleriň miweleri önümçilik sanlarynda gönüden-göni öz beýanyny tapdy. Gün energiýasynyň umumy elektrik önümçiligindäki paýy 2016-njy ýylda bary-ýogy 0,4 göterim bolsa-da, 2026-njy ýylyň iýulyna çenli bu görkeziji 28 esse ýokarlanyp, 11,6 göterime çenli ýokarlandy. Şol döwürde ýel energiýasynyň önümçilikdäki paýy 5,7 göterimden 12.1 göterime çenli ýokarlandy we 1,1 esse durnukly ösüşi görkezdi.

Gurlan güýçde we aýlyk önümçilik ýazgylarynda köpçülikleýin bökmek

Önümçiligiň bu ajaýyp ösüşi, oturdylan kuwwatyň ägirt uly ösüşi bilen gönüden-göni goldanyldy. Türkiye 2026-njy ýylyň iýul aýynyň ahyryna çenli gurlan elektrik energiýasynyň umumy kuwwaty 126 müň 476 megawata ýetdi. Bu kuwwatyň çäginde, gün elektrik stansiýalarynyň oturdylan kuwwaty 27 müň 507 megawat bolan 21,7 göterim paýy bar. Windel energiýasy 15 müň 358 megawatt kuwwatlylygy bilen gurlan umumy güýjüň 12,1 göterimini emele getirdi.

Şeýlelik bilen, oturdylan umumy energiýadaky ýel we günüň paýy 33,8 göterime çenli ýokarlandy we 42 müň 865 megawata ýetdi. Bu uly kuwwatyň ýokarlanmagy önümçilik rekordlaryny hem getirdi. Iýun aýynda gazanylan ýokary önümçilik gymmatlyklaryndan soň, 2026-njy ýylyň iýulynda gün energiýasyndan elektrik öndürmek taryhy rekordy täzeledi we 5,37 milliard kilowat sagat bilen ähli döwürdäki iň ýokary aýlyk önümçilik derejesine ýetdi.

"Energiýada doly garaşsyz Türkiýe"

Energiýa we tebigy baýlyklar ministri Alparslan Baýraktar gaýtadan dikeldilýän energiýadaky bu taryhy üstünliklere baha berende, soňky 10 ýylda Türkiýäniň dünýä derejesinde göreldeli özgerişlige eýe bolandygyny aýtdy.

Ministr Baýraktar ýurduň geljekdäki garaýşyny şeýle sözler bilen jemledi: "Gün energiýasynyň öndürilişindäki paýyny 28 esse 11,6 göterime, ýeliň paýyny bolsa 12,1 göterime çenli ýokarlandyrdyk. Gün we ýel bilen gurlan umumy güýjümiz takmynan 43 müň megawata ýetdi. Bu özgerişlik, Energetika boýunça doly garaşsyz Türkiýäniň durmuşa geçirjek ajaýyp energiýa ädimleri. "Antalýada gurnajak COP31-de goýjak täze maksatlarymyz bilen üstünligimizi has ýokary derejä çykararys. Türkiýanyň şemalyny we gününi halkymyzyň energiýasyna öwürmegi dowam etdireris we ygtybarly, arassa we elýeterli energiýany hemmeler üçin elýeterli edýän güýçli infrastruktura gurarys."