TÜRKSTAT: Gurluşyk çykdajylary sentýabr aýynda 1,81 göterim ýokarlandy

Türk statistika instituty (TUIK) 2026-njy ýylyň sentýabr aýy üçin gurluşyk çykdajylarynyň indeks maglumatlaryny halk bilen paýlaşdy. Maglumatlara görä, gurluşyk pudagyndaky çykdajylar geçen aý bilen deňeşdirilende 1,81 göterim ýokarlandy. Şol döwürde ýyllyk ösüş depgini 30,80 göterim boldy.

Gurluşyk çykdajylarynda materiallaryň we zähmetiň balansy nähili üýtgedi?

Sentýabr aýynda gurluşyk çykdajylaryny düzýän kiçi elementlerde dürli tendensiýalar hasaba alyndy. Maddy görkeziji, umumy çykdajylara ýokary basyş edip, öňki aý bilen deňeşdirilende 2,94 göterim ýokarlandy. Beýleki tarapdan, zähmet indeksinde 0,23 göterim çäklendirilen pese gaçdy. Her ýyl maddy görkezijiniň ýokarlanmagy 31,31 göterim, zähmet indeksiniň ýokarlanmagy 29,84 göterim hökmünde hasaba alyndy.

Pudaklaýyn çykdajylaryň ýokarlanmagy haýsy nyrhlarda görkezildi?

Gurluşyk çykdajylarynyň indeksiniň ýyllyk 30,80 göterim ýokarlanmagy bu pudakdaky umumy bahanyň hereketini görkezdi. Aýlyk maddy çykdajylaryň artýan tendensiýasy gurluşyk taslamalarynyň býudjet meýilnamalaşdyrylmagynda kesgitleýji faktor bolup galýar. Zähmet indeksiniň aýlyk peselmegi umumy görkezijä durnuklaşdyryjy täsir döredýän hem bolsa, iki elementiň hem ýyllyk ýokarlanmagynyň ýokary derejesi bellärliklidir.

TÜİK tarapyndan paýlaşylan maglumatlar, gurluşyk çykdajylarynyň aýda 1,81 göterim, 2026-njy ýylyň sentýabr aýynda bolsa 30,80 göterim ýokarlandygyny görkezýär. Maddy çykdajylaryň aýda 2,94 göterim ýokarlanmagy zähmet indeksiniň 0,23 göterim peselmegi bilen deňagramlaşdyrylmaga synanyşsa-da, maddy we zähmet önümleri her ýyl degişlilikde 31,31 göterim we 29,84 göterim ýokarlandy.

Gurluşyk çykdajylarynyň görkezijisi, pudakdaky giriş bahalarynyň üýtgemegini yzarlamak üçin Türk statistika instituty tarapyndan her aý hasaplanýar. Senagat wekilleri we maýadarlar bu maglumatlary çykdajylaryň derňewinde we taslamalaryň nyrh strategiýalarynda esasy görkeziji hökmünde ulanýarlar. Indeksiň netijeleri, umumy gurluşyk çykdajylarynda maddy bahalaryň üýtgemegini we zähmet hakynyň hereketliligini görkezýär.

Netije

2026-njy ýylyň sentýabr aýyndaky maglumatlar gurluşyk pudagynda çykdajylaryň basyşynyň dowam edýändigini we esasanam maddy bahalaryň ýokarlanmagynyň indeksiň ýokarlanmagyna sebäp bolýandygyny görkezýär. Zähmet çykdajylarynyň aýlyk peselmegi umumy çykdajylaryň ýokarlanmagyny birneme haýalladýan hem bolsa, esasy zatlaryň ikisiniň hem ýyllyk ýokarlanmagy bu pudakdaky çykdajylaryň ýeňilleşmändigini görkezýär.

Bu ýagdaý, gurluşyk taslamalarynda bahalaryň durnuklylygyny gazanmagyň kyn bolandygyny we giriş çykdajylarynyň soňky ýaşaýyş jaýyna ýa-da gurluşyk bahalaryna basyş etmegini dowam etdirip biljekdigini görkezýär. Senagat bilen gyzyklanýan taraplar maddy bahalaryň üýtgemegine garşy has seresaply býudjet dolandyryşyna eýermeli ýaly.

Mümkin täsirler

Çykdajylaryň bu ýokarlanmagy, täze ýaşaýyş jaý taslamalarynyň başlangyç çykdajylaryna gönüden-göni täsir edip biler we sarp edijilere berlen satuw bahalaryna ýokary basyş döredip biler. Hususan-da, maddy bahalaryň yzygiderli ýokarlanmagy potratçy kompaniýalaryň girdejilerini azaldyp biler ýa-da taslamalaryň tamamlanýan döwründe täzeden seredilmegine sebäp bolup biler.

Mundan başga-da, gurluşyk pudagynda bu çykdajylaryň ýokarlanmagy üpjünçilik balansyna we ýaşaýyş jaý bazaryndaky maýa goýujylaryň islegine hem täsir edip biler. Costsokary çykdajylar bu pudakda has seresaply ösüş döwrüne we täze taslamanyň başlamagynyň haýallaşmagyna sebäp bolup biler.