Wenesiýadaky ýer titremesiniň täsiri: Oskar gazanan reectorsissýorlaryň "NAZA" dokumental filmi Ysraýyl goşunynyň Gazanyň gizlin usullaryny açýar

Şu ýyl Wenesiýa halkara film festiwalynda kino we diplomatiýa dünýäsinde uzak wagtlap gürleşiljek täsir galdyryjy premýerasy boldy. Oskar baýragyna mynasyp bolan Ysraýyl reorsissýorlary uvuwal Ybraýym we Reýçel Szor re Britishissýorlyk eden we Iňlis gazetiniň The Guardian tarapyndan öndürilen "NAZA" atly dokumental film festiwalyň iň abraýly baýragy bolan "Altyn ýolbars" üçin bäsleşýän ýeke-täk dokumental film hökmünde tomaşaçylar bilen duşuşdy. Ysraýyl goşunynda we aňtaw gullugynda gulluk eden 24 harby işgäriň ilkinji beren görkezmelerine esaslanyp, önümçilik Gazadaky söweşde palestinaly raýatlary nyşana almak üçin ulanylýan yzygiderli we gizlin usullary açyk görkezýär.

Tel Awiwiň üçeklerinde gizlin ýazgy: 24 esger şahsyýetini aýtdy

Ysraýylyň harby mehanizminiň iň duýgur nokatlarynda hyzmat eden dokumental filmde görkezilen 24 aňtaw gullugynyň işgäriniň we esgeriniň söhbetdeşlikleri, howp abanmagy we kanuny sanksiýalar sebäpli doly gizlinlikde geçirildi. Tel Awiwdäki beýik binalaryň üçeginde gijäniň örtüginde ýazylan bu taryhy gepleşiklerde gatnaşyjylaryň sesleri we ýüz keşpleri, düşünilmezligi üçin ösen sanly tehnologiýalar bilen düýbünden üýtgedildi. Filmiň prodýuserleri dokumental filmiň mazmunyny penşenbe güni dünýä görkezilişine çenli döwlet syry ýaly saklaýandyklaryny mälim etdiler.

Emeli intellektual maksatly nyşany kesgitlemek we "NAZA" gysgaldylyşynyň aýylganç syry

Şaýatlyklaryň iň täsir galdyryjy we tolgundyryjy taraplaryndan biri, Ysraýyl goşunynyň Gaza zolagynda nyşanalary kesgitlemek üçin ýerleşdirilen emeli intellekt bilen goldanýan harby programma üpjünçiligi. Ykrar etmelere görä, bu algoritmler Hamasyň müňlerçe agzasynyň pes derejeli hasaplanýan agzalaryny potensial nyşana hökmünde kesgitledi. Esgerleriň talaplaryna görä, maksat sanawyna girizilen bu adamlar öýlerinde bolanda, esasanam gijelerine, maşgalalarynyň bir öýde boljagy we öljekdigi belli bolsa-da bombalandy. Görnüşi ýaly, dokumental filme adyny beren "NAZA" sözi, Ysraýyl goşunynda harby termin we gysgaldylan söz bolup, howa zarbalarynda ölüp bilýän raýatlaryň sanynyň iň ýokary çägini görkezýär.

Telefon döwmegiň usullary we goňşulary yzygiderli ýok etmek

Dokumental filmdäki ylhamlar diňe emeli intellekt bilen çäklenmeýär. Aňtaw işgärleri nyşana alnan adamlaryň jübi telefonlarynyň ýerleşýän ýerini derrew kesgitlemek üçin döwülendigini aýdýarlar. Ofis işgärleri bu adamlaryň hatda är-aýallary we çagalary bilen iň ýakyn söhbetdeşliklerini-de diňländiklerini we käbir amallarda hüjümden birnäçe minut öň içerki gepleşikleriň göni efirde, soň bolsa bomba taşlanandygyny aýdýarlar.

Mundan başga-da, Gazadaky raýat ilatly nokatlarynyň we etraplarynyň ýitirim bolandygy baradaky ilkinji görkezmeler filmde hem bar. Esgerleriň sözlerine görä, nyşana alynýan sebitdäki ilatyň 25 göteriminiň henizem öýlerinde ýaşaýandygy çak edilse-de, uly göwrümli ýykyş işleri rehimsizlik bilen dowam etdi. Resmi ýaşaýyş jaýlaryny yzygiderli otlamak we azyk paýlaýyş nokatlarynda garaşýan raýatlary nyşana almak dokumental filmdäki aýyplamalaryň biridir.

"Biziň wezipämiz parahatçylygyň öňüni almakdy": Şahsy däl-de, yzygiderli tigir

Dokumental filmde çykyş eden käbir ýokary derejeli şahsyýetleriň Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahunyň edarasynda gönüden-göni işleýän gizlin habar alyş bölüminde işleýändigi aýdyldy. Bu bölümde işleýän bir işgär, işleriniň esasy maksadyny zalda sowuk duş täsirini döreden "parahatçylygyň öňüni almak" diýip häsiýetlendirdi. Reorsissýorlar uvuwal Ybraýym we Reýçel Szor näme üçin bu howply taslama başlandyklaryny düşündirenlerinde, Ysraýylyň kinoreersissýorlary we journalistsurnalistleri hökmünde Gazadaky köpçülikleýin parahatçylykly ýitgileriň arkasyndaky harby logika we mehanizmi sorag astyna almak jogapkärçiligiň bardygyny aýtdylar. Direktorlar maksadynyň "ulgamyň tigirlerini" kesgitlemekden ybaratdygyny, "Biziň ünsümiz gözegçilik astynda bolmadyk birnäçe esgeriň eden aýry-aýry söweş jenaýatlaryna gönükdirilmeýändigini, tersine, bu buýruklary berýän, syýasaty kesgitleýän we bu ýok edilmegi kanunlaşdyrýan harby ulgamyň özi" -diýdi.

Üç ýyllyk kynçylyk we Oskar baýragynyň eýesi

Jeýms Wilson meşhur "NAZA" dokumental filminiň prodýuseri bolsa, Oskar baýragyny gazanan "Gyzyklanma zolagy" filminiň zehinli re directorissýory Jonatan Glazer ýerine ýetiriji prodýuseriň oturgyjynda otyr. “Guardian” gözleg bölüminiň müdiri we filmiň bilelikde prodýuserlerinden biri bolan Pol Lewis bu dokumental filmiň Ysraýylyň Gazadaky operasiýa kodlaryny kesgitlemek we barlamak üçin ençeme ýyllap dowam eden journalurnalistik gözlegleriň önümi bolandygyny aýtdy.

Wenesiýa film festiwalynyň çeperçilik re Directorissýory Alberto Barbera filmi görkezilmezden ozal beren beýanatynda "hakykatdanam düýbüni tutujy" diýip häsiýetlendirdi. Barbera, işjeň işleýän Ysraýyl esgerlerini we aňtaw işgärlerini kameranyň öňüne gelip, gürlemäge ynandyrmak üçin üç ýyl gerekdigini, netijede berlen görkezmeleriň dünýä jemgyýetçiliginiň pikirini sarsdyrjakdygyny aýtdy.