Wengriýadaky taryhy konstitusion üýtgeşiklik: Prezident Süleýkiň möhleti gutarýar

Wengriýanyň syýasatynda zatlary sarsdyrjak taryhy konstitusiýa düzediş prosesi tamamlandy. Prezident Sulyok, iş möhletini tamamlaýan täze konstitusiýa üýtgetmeleri tassyklandygyny aýtdy. Sosial media hasabynda beýanat beren Süleýok, parlamentiň kabul eden kanuny düzgünine gol çekmekden we wezipesini ýatyrmakdan başga alajynyň ýokdugyny aýtdy. Bu goldan soň ýurtda resmi taýdan täze syýasy döwür başlandy.

Wagtlaýyn Prezident Agnes Forsthoffer bolar

Wengriýanyň premýer-ministri Piter Magyar konstitusiýa üýtgetmeler tassyklanylandan dessine halka habar berýän möhüm beýanat berdi. Premýer-ministr Magyar, mejlisiň başlygy Agnes Forsthoffer -iň duşenbe gününden başlap wagtlaýyn prezident boljakdygyny mälim etdi. Täze konstitusiýa düzgünine laýyklykda, düzediş resmi taýdan güýje gireninden soň 30 günüň içinde parlament täze prezidenti saýlamaly.

Kazyýetde we mejlisde ýaş we möhlet çäkleri

Kabul edilen täze konstitusiýa bukjasy diňe bir prezidente däl, eýsem ýurduň iň ýokary kazyýet edarasy bolan Konstitusiýa kazyýetine-de gönüden-göni täsir edýär. Düzgünnama bilen konstitusiýa kazyýetiniň agzalary üçin 70 ýaş çäkleri gaýtadan girizildi. Bu karara laýyklykda, öňki premýer-ministr Wiktor Orban bilen ýakynlygy bilen tanalýan Konstitusiýa kazyýetiniň prezidenti we öňki baş prokuror Piter Polt we ýaş çäginden geçen beýleki üç kazyýet agzasy bu üýtgetme güýje girenden iki aý soň resmi taýdan tamamlanar.

Düzedişiň çäginde deputatlar üçin iň ýokary möhlet 12 ýyl bellenildi. Täze sistema laýyklykda, üç möhlet ýa-da jemi 12 ýyl parlament agzasy bolup işlän syýasatçylar indiki parlament saýlawlarynda gaýtadan dalaş etmek hukugyny ýitirer. Bu ädim, Wengriýanyň syýasatynda uzak wagtlap pozisiýasyny saklap gelýän köp atyň ýok edilmegini aňladýar.

"Orbanyň gurjagy" çekişme we syýasy esas

Bu düýpli konstitusiýa reformasynyň aňyrsynda çynlakaý syýasy dartgynlyk we güýç göreşi bar. Wengriýanyň premýer-ministri Piter Magyar 12-nji aprelde geçirilen saýlawlarda uly ýeňiş bilen ýeňiş gazansoň, Prezident Süleýki berk nyşana aldy. Süleýki "Wiktor Orbanyň gurjagy" diýip günäkärläp, Magyar derrew işinden gitmäge çagyrdy we işinden aýrylmasa konstitusiýany üýtgetjekdiklerini aýtdy. Bu pursatda Magyaryň ýolbaşçylygyndaky hökümet bu wadany ýerine ýetirdi we Wengriýanyň administratiw gurluşynda kartlaryň gaýtadan paýlanmagyny üpjün etdi.