Yemenemende möhüm bir çäk geçdi: Hussiler Strategiki Moça şäherini eýeländiklerini habar berdiler

Yemenemende köpden bäri dowam edip gelýän raýat urşundaky deňagramlylygy düýpgöter üýtgedýän möhüm bir waka bolup geçdi. Eýran tarapyndan goldanýan Huti söweşijileri bilen Birleşen Milletler Guramasy (BMG) tarapyndan ykrar edilen kanuny Yemenemen hökümetiniň arasyndaky gapma-garşylyklar ýurduň demirgazygynda, günbatarynda we merkezi böleginde güýçlenip başlanda, Hutiler harby taýdan möhüm üstünlik gazandyklaryny habar berdiler. Huti söweşijileri Gyzyl deňziň kenaryndaky Mocha (Muha) şäherini doly ele alandyklaryny we global deňiz söwdasynyň iň duýgur nokady bolan strategiki Babelmandeb bogazyna ýakynlaşýandygyny habar berdiler. Entek halkara derejesinde ykrar edilen Yemenemen hökümetinden resmi beýanat ýok.

Gyzyl deňze we global söwda ýollaryna uly howp

Moça şäheriniň hutiler tarapyndan dolandyrylmagy Yemenemendäki güýç balansyny düýpgöter sarsdyryp biler. Bu harby ädim takyk tassyklansa, Hutiler Yemenemeniň Gyzyl deňziniň ähli kenarlarynda diýen ýaly doly gözegçilige eýe bolar. Bu, söweşijilere Bab al-Mandab bogazyndan geçýän halkara söwda gämileriniň geçmeginiň öňüni almak we sebitdäki deňiz gatnawyna gözegçilik etmek has aňsatlaşdyrar. Mundan başga-da, strategiki şäheriň ýykylmagy ýurduň günorta böleginde ýerleşýän hökümet güýçlerine alyp barýan üç sany esasy logistika we harby üpjünçilik liniýasynyň kesilendigini aňladýar.

Yemenemendäki hroniki krizisiň we konfliktleriň taryhy

Yemenemeni weýran eden raýat urşy 2014-nji ýylda, Eýran tarapyndan goldanýan Huti milisiýasy paýtagt Sanany basyp alanda başlandy. 2015-nji ýylda Saud Arabystanynyň ýolbaşçylygyndaky harby koalisiýanyň gatyşmagy bilen çuňlaşan krizis, 2022-nji ýylda BMG tarapyndan ara alnyp maslahatlaşylan wagtlaýyn atyşyk bilen togtadyldy. Şeýle-de bolsa, sebitdäki gatnaşyjylaryň gatyşmagy we global dartgynlyk dowamly parahatçylygyň döremegine päsgel berdi.

Ahyrynda iýul aýynda eýranly bir uçaryň Hutileriň gözegçiligi astyndaky Sanaa howa menziline gonmagyna rugsat berlende dartgynlylyk ýene-de güýçlendi. Saud Arabystany tarapyndan goldanýan hökümet güýçleri uçaryň gonmagynyň öňüni almak üçin howa menziline hüjüm etdiler we bu waka konfliktleriň ýene-de möwjemegine sebäp boldy. Bu ösüşden soň, hutiler Taiz we Hudaydah şäherlerinden geçip, strategiki port şäheri Moça we Bab al-Mandeb bogazyna tarap giň gerimli hüjüm amala aşyrdylar.