Ylym dünýäsinde möhüm pursat: 2 müň derejeden ýokary temperaturada buzuň täze görnüşi ýüze çykaryldy

Ylmy dünýä, aşa şertlerde materiýanyň özüni alyp barşy barada düýpli açyş etdi. Doktor, Fransiýanyň alternatiw energiýa we atom energiýasy komissiýasynyň çäginde işini dowam etdirýär. Laboratoriýa gurşawynda geçirilen adatdan daşary synag bilen, Aleksis Forestieriň ýolbaşçylygyndaky halkara gözleg topary teoriýada bar öýdülýän, ýöne şu wagta çenli fiziki barlygy subut edilmedik "ýakyndan gaplanan altyburçly" superion buz gurluşyny synlamagy başardy. 2 müň derejeden ýokary temperaturada alnan buzuň bu täze görnüşi, planetar ylmyndan kwant fizikasyna çenli köp ugurda düzgünleri bozmaga taýynlanýar.

Eartheriň atmosfera basyşynyň 2,3 million gezek ulanyldy

Adatdan daşary synag geçirilende, alymlar millimetr göwher uçlarynyň arasynda suw nusgalaryny gysyp, aşa basyş şertlerini döretdiler. Suw molekulalary takyk 230 gigapaskal basyşyna sezewar edildi. Bu ägirt uly baha, Eartheriň adaty atmosfera basyşynyň 2,3 million essesine gabat gelýär. Suw nusgalary basyş bilen bir wagtda işjeňleşdirilen ýokary tehnologiýaly lazer ulgamlary bilen 2,357 dereje (2630 Kelvin) gyzdyryldy. Adaty şertlerde bu temperaturada doly bugarmaly suw, fazany üýtgetdi we aşa basyş sebäpli düýbünden täze kristal gurluşyny aldy.

Ne doly gaty, ne-de doly suwuklyk: Superion buzuň syrly gurluşy

Täze açylan tapgyrda, suw belli maddalardan tapawutlylykda gaty üýtgeşik we gibrid häsiýeti görkezýär. Gözlegçiler superion buz gurluşynyň ne doly, ne-de suwuk ýaly hereket edýändigini aýdýarlar. Bu ekzotik ýagdaýda kislorod atomlary durnukly bolup, berk panjara gurluşyny emele getirýär, wodorod bölejikleri (protonlar) suwuk ýaly diýen ýaly bu panjanyň içinde erkin we çalt hereket edip bilýär. Bu, elektrik geçirijiligi ýaly maddanyň fiziki aýratynlyklaryny düýpgöter üýtgedýär we oňa özboluşly gurluş berýär.

Uran we Neptunyň syrlary ýüze çykýar

Dr. Aleksis Forestier we onuň topary tarapyndan alnan bu tapyndylar diňe bir laboratoriýa gurşawy bilen çäklenmän, Gün ulgamyndaky buz äpet planetalarynyň gurluşyna düşünişimizde taryhy öwrülişik pursatyny görkezýär. Alymlar bu aýratyn superion buz gurluşynyň tebigy ýagdaýda tapylyp biljekdigini çaklaýarlar, esasanam Uran we Neptun ýaly äpet planetalaryň çuň ýadrosynda. Planetalaryň merkezinde bu gatlaklaryň bolmagy, bu asman jisimlerinde syn edilýän çylşyrymly, tertipsiz we asimmetrik magnit meýdanlarynyň emele geliş mehanizmini düşündirip biler. Bu açyş, geljekdäki kosmos missiýalary we planetar modelleri üçin täze gözleg ugruny açýar.