Ysraýyl aňtaw gullugynyň öňki ýolbaşçysyndan tankydy duýduryş: "Türkiýäni duşman diýip yglan etmek strategiki ýalňyşlyk bolar"

Eastakyn Gündogardaky deňagramlylygyň çalt üýtgeýän döwründe Tel Awiw administrasiýasyna Ysraýylyň harby aňtaw gullugynyň öňki baş müdirinden gaty möhüm Türkiye duýduryşy geldi. Ysraýylyň aňtaw gullugynyň ozalky başlygy Tamir Heýman, Ysraýylda ýerleşýän N12 platformasynda ýazan "Türkiýe Eýran däl" atly analizinde Ankaranyň sebitdäki täsirini we harby kuwwatyny ara alyp maslahatlaşdy. Heýman, Eýran bilen bolan dartgynlygyň Türkiýe üçin täze mümkinçilikler açandygyny belläp, Türkiýäniň ýeňilmegi üçin bäsdeş hökmünde görülse-de, göni duşmana öwrülmeli däldigini aýtdy.

Ankaranyň sebit güýji we global bileleşikler

Şaýy okunyň gowşamagynyň sünni döwletleriň arasyndaky utgaşdyrylyşy ýokarlandyrandygyny mälim eden Heýman, bu işde Mekge Goranmak bileleşiginiň ähmiýetini nygtady. ABŞ-nyň bu täze sebit deňlemesini goldaýandygyny mälim eden öňki aňtaw gullugynyň başlygy Donald Trump bilen prezident Rejep Taýyp Erdoganyň arasyndaky gatnaşyklara-da degip geçdi. Heýman: "Trump Erdogany möhüm, güýçli we pragmatiki lider hökmünde görýär we oňa şahsy derejede uly ähmiýet berýär. Erdogan bu ýakyn gatnaşykdan peýdalanyp, Türkiýäniň NATO we Europeewropadaky strategiki pozisiýasyny has-da güýçlendirýär."

Türkiýeniň serhedinden has uzakda harby täsir meýdanynyň bardygyny ýatladýan Heýman, Türk medaragly Güýçleriniň Eastakyn Gündogarda we Afrikanyň 13 ýurdunda harby güýjüniň bardygyny we sebitdäki 100-den gowrak harby desga gözegçilik edýändigini aýtdy. Öňki resmi bu ägirt uly harby giňelişe ünsi çekip, Eýrana garşy Türkiýä garşy durmuşa geçirilýän strategiýalary synagdan geçirmegiň Ysraýyl üçin agyr netijelere getirip biljekdigini duýdurdy.

Serhetsiz Ysraýylyň howpsuzlygyna tankyt

Tamir Heýman, esasanam 7-nji oktýabrdan soňky döwürde Ysraýyl hökümeti tarapyndan kabul edilen agressiw we serhetsiz howpsuzlyk düşünjesini berk tankytlady. Tel Awiwiň diňe harby güýje esaslanýan bir ölçegli daşary syýasaty alyp barýandygyny, töwekgelçilikleri dolandyrmagy, halkara kanunlaryny we şertnamalaryny äsgermezlik edýändigini öňe sürdi. Heýman Türkiýe barada şeýle täsir galdyryjy syn etdi: "Türkiýäniň harby kuwwaty diýseň täsirli, Eastakyn Gündogardaky harby güýçleri howp salýar we Erdoganyň sözleri gaty ýiti. Şeýle-de bolsa, Türkiýäni göni howp hökmünde kesgitlemek uly ýalňyşlyk. Türkiýe hakykatdanam duşman döwletine öwrülmeli däl; bu ädim Ysraýyl üçin agyr we düzedip bolmajak strategiki ýalňyşlyk bolar"

"Öz-özüňi doldurmak pygamberliginiň" we alternatiw strategiýanyň howpy

Ysraýyl bilen Türkiýäniň arasyndaky dartgynlygyň ýokarlanmagyny "öz-özüňi berjaý etmek howpy" diýip häsiýetlendiren Heýman, iki ýurda ýüzbe-ýüz bolup biljek howply spiraly jemledi: Ysraýyl Türkiýany resmi howp hökmünde kesgitlän badyna, Ysraýyl Goranmak Güýçleri goranyş ýeterlik däl diýip pikir edýär. Türkiye bu harby çäräni özüne gönüden-göni howp hökmünde kabul eder we oňa garşy göreşmek üçin taýynlyk görer. Türk goşunynyň bu taýýarlyklary Ysraýylyň aňtaw gullugy tarapyndan ýüze çykarylar, ilkinji şübheler tassyklanar we netijede Türkiye resmi taýdan duşman diýlip yglan ediler. Heýman, bu ýagdaýyň düýbünden zerur däl we emeli gapma-garşylyk siklini döredjekdigini aýtdy.

Öňki aňtaw gullugynyň başlygy harby güýçlenmegiň ýerine diplomatik we syýasy gurallary ulanmagy teklip etdi. Heýmanyň pikiriçe, Ysraýyl gönüden-göni çaknyşygyň ýerine Gresiýa we Kipriň Gresiýanyň Gipri administrasiýasy bilen goranyş we diplomatiýa hyzmatdaşlygyny çuňlaşdyrmaly, şol bir wagtyň özünde Türkiýe bilen Pakistanyň arasyndaky harby ýakynlaşma oňaýsyz Hindistan bilen strategiki hyzmatdaşlygy höweslendirip has çylşyrymly deňagramlylyk syýasatyny alyp barmaly.