Ysraýyl isturnalisti Gideon Lewi: "Iordan derýasynyň günbatar kenarynda yzygiderli etnik arassalaýyş geçirilýär"

Basylyp alnan Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky Palestina topraklaryny basyp alan ysraýyllylar tarapyndan edilen zorluk hereketleri ýylsaýyn has ýokary derejä çykýar. Resmi maglumatlara görä, 2023-nji ýylda 1291 hökmünde hasaba alnan hüjümleriň sany 2024-nji ýylda 1449-a we 2025-nji ýylda 1835-e ýetdi. 2026-njy ýylyň ilkinji dört aýynda eýýäm 761 hüjüm habar berildi. Ysraýylyň kazyýet we howpsuzlyk mehanizmleriniň bu zorluk spiralyna göz ýummagy haýran galdyrýar. Ysraýyl polisiýasynyň hiç hili aýyplama taýýarlamazdan agressiw göçüp gelenlere garşy derňew resminamalarynyň 90 göteriminden gowragyny ýapmagy we iş kesmek derejesiniň bary-ýogy 3 göterimde galmagy ekstremist toparlara kanuny ýarag berýär.

Gowşak baglanyşyklary nyşana almak üçin yzygiderli zorluk we strategiýa

Ysraýylyň tanymal journalisturnalisti we ýazyjysy Gideon Lewi Günbatar Şeriýadaky bu zorluk hereketleriniň tötänleýin däldigini, meýilleşdirilen strategiýanyň bir bölegidigini aýtdy. Lewi bir ädimde 3 million palestinalyny öz ýurtlaryndan kowup bolmajakdygyny bilýän basybalyjylaryň, esasan jemgyýetiň iň ejiz gatlaklary bolan çopanlary we oba ýaşaýjylaryny nyşana alandygyny aýtdy.

Lewi obalara we binalaryň birinji gatyna garşy guralan hüjümleriň asyl maksadyny düşündirip: "Palestina halkyna garşy yzygiderli edilýän bu zorlugyň Ysraýylyň basyp alnan ýerlerde ilatly nokatlary giňeltmek we has köp sebitleri ele almak syýasatynyň aýdyň bir bölegidigine şek ýok" -diýdi. Situationurnalist bu ýagdaýyň aç-açan "etnik arassalaýyş synanyşygy" dygyny aýdyp, bu işiň tutuşlygyna Ysraýylyň resmi häkimiýetleriniň goldawy bilen amala aşyrylandygyny aýtdy.

"Bu aparteid ulgamy": Kanun bilen ysmaz bolan re Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky häzirki administratiw we hukuk gurluşyny berk tankyt eden Gideon Lewi sebitdäki buýrugy "aparteid" diýip gönüden-göni kesgitledi. Jewsewreýleriň we palestinalylaryň kanunyň öňünde deň däldigini aýdan Lewi, Ysraýylyň hukuk ulgamynyň düýbünden işlemeýändigini aýtdy. Polisiýa derňewleriniň bilkastlaýyn netijesiz galandygyny we günäkärleri jogapkärçilige çekmegiň mümkin däldigini aýtdy.

Bu guramaçylykly basyp alyş hereketiniň syýasy işgärlerine salgylanyp, Ysraýylyň sagçy Milli Howpsuzlyk ministri Itamar Ben-Gvir we Maliýe ministri Bezalel Smotriç roluna ünsi çekdi. Smotriçiň ýer almak işlerini gönüden-göni maliýeleşdirendigini mälim eden Lewi, bu prosesiň hemmesine ýol açan we iň uly jogapkärçiligi öz üstüne alan adamyň premýer-ministr Benýamin Netanýahudygyny aýtdy.

Ysraýyl goşunynyň bu çylşyrymlylygyň merkezinde durýandygyny mälim eden Lewi, köpçülikleýin hüjümleriň öňüni almakdan uzakda bolan esgerleriň bu hüjümlere hut özleriniň gatnaşandygyny aýtdy. Palestinalylaryň düýbünden goragsyz galandyklaryny we özlerini goramaga synanyşanlarynda göni atylandygyny ýa-da goşun tarapyndan tussag edilendigini aýtdy.

Saýlaw maýa goýumlary hökmünde uruş we üýtgemeýän döwlet syýasaty

Ysraýylyň içerki syýasatynda ýüze çykan kynçylyklaryň sebitdäki dartgynlygy hasam güýçlendirendigini bellän Lewi, 27-nji oktýabrda geçiriljek umumy saýlawlardan öň Netanýahunyň ses berişlikde yza galýandygyny ýatlatdy. Netanýahunyň Gaza, Liwana we Eýrana garşy söweşi güýçlendirendigini aýdyp, häzirki hökümetiň ýerini ýitirmek üçin mümkin boldugyça köp ýitirjekdigini ýazdy.

Hökümet saýlawlardan soň üýtgese-de, Ysraýylyň esasy döwlet syýasatynyň üýtgemejekdigini çaklamak bilen, Lewi öz sözlerini şu täsin netijeler bilen jemledi: "Netanýahunyň garşydaşlary, mysal üçin Gadi Eisenkot ýa-da başga biri häkimiýet başyna gelse-de, palestinalylara garşy esasy strategiýada düýpli gyşarnyksyz bolmaz. wagtlaýyn hökümet syýasaty, bu Ysraýylyň kök uran döwlet syýasaty. "