Ysraýyl-Palestina konfliktinde Hebron krizisi çuňlaşýar

Ysraýyl Daşary işler ministrligi soňky günlerde syýasy arenada jedelleriň döremegine sebäp bolan Hebron şertnamasy barada beýanat berdi. Ministrlik Smotrihiň şertnamanyň ýatyrylandygy baradaky sözlerini ret etdi we şertnamanyň henizem güýje girýändigini aýtdy.

Hebron şertnamasynyň güýji

Beýannamada Ysraýylyň howpsuzlyk ministrliginiň Palestinanyň Hebron şäherindäki häzirki ýagdaýy ýewreýleriň peýdasyna üýtgedýän käbir kararlar kabul edilendigi bellenildi. Şeýle-de bolsa, bu üýtgeşmelerden başga hiç hili düzgüniň edilmändigi nygtaldy. Şu nukdaýnazardan Ysraýyl hökümeti status-kony saklaýandyklaryny mälim etdi.

Smotrihiň beýannamalary we çekişmeleri

Hebronyň günortasynda bikanun şäherçäniň açylyş dabarasynda eden çykyşynda Ysraýyl ministri Smotriç şäheri anneksiýa etmek boýunça görülýän çäreleri "taryhy düzediş" hökmünde häsiýetlendirdi. Smotrih Oslo şertnamasynyň çäginde ýewreý jemagatynyň we mukaddes ýerleriň Palestinanyň gözegçiligindedigini tankytlady we bu ýagdaýy bes edýändiklerini aýtdy.

1997-nji ýyldaky Hebron şertnamasynyň mazmuny

Hebron şertnamasy Palestina administrasiýasy bilen Ysraýylyň arasynda bölünipdi. H2 sebitinde takmynan 500 ysraýylly we 30 müňden gowrak palestinaly ýaşaýan sebitiň howpsuzlygyny Ysraýyl goşunyna tabşyrdy. Bu kararlar ýewreýleriň ýer satyn almagyny aňsatlaşdyrmagy we Hebronda Palestina administrasiýasynyň ygtyýarlyklaryny çäklendirip, "paralel häkimlik" döretmegi öz içine alýardy. Halkara hukugyna görä, 1967-nji ýylda Ysraýyl tarapyndan eýelenen Iordan derýasy, Palestina döwletiniň territoriýasy hasaplanýar we Ysraýyl bu sebitde basyp alyjy döwlet statusyna eýe. Öňümizdäki döwürde bu kararlaryň Palestina bilen Ysraýylyň arasyndaky parahatçylyk etabyna we sebitdäki dartgynlylyga sebäp bolup biljek dartgynlylyga sabyrsyzlyk bilen garaşylýar.