Ysraýylda beýni zeýkeş krizisi: theurtdan çykýanlaryň sany barha artýar

Ysraýyl soňky ýyllarda barha artýan beýni zeýkeş krizisine duçar boldy. Educatedurduň bilimli we ýaş ilaty has gowy mümkinçilikler üçin daşary ýurda gidýär. Ysraýyl Parlamentiniň gözleg we maglumat merkezi tarapyndan taýýarlanan giňişleýin hasabatda daşary ýurda göçüp barýanlaryň sanynyň ýurda gaýdyp gelýänlerden has köpdügi ýüze çykarylýar. Bu ýagdaý, esasanam tehnologiýa we innowasiýa esasly Ysraýyl ykdysadyýeti üçin çynlakaý alada döredýär.

Bilim bölüminiň ýokary immigrasiýasy

Hasabata görä, daşary ýurda göçüp gelen ysraýyllylaryň 3,7% -i doktorlyk derejesinde bilim alýar, bu görkeziji umumy ilatyň arasynda bary-ýogy 0.8%. Informatika, matematika, genetika we fizika ýaly ugurlarda ýöriteleşen adamlaryň ep-esli bölegi daşary ýurtlara göçüpdir. Bu ýagdaý Ysraýylyň geljekki ylmy we tehnologiki başarnyklaryna howp salýar.

Migrasiýa sanlary iň ýokary derejededir

Ysraýylyň Merkezi statistika býurosynyň maglumatlaryna görä, 2021-nji ýyla çenli her ýyl ortaça 40,500 adam daşary ýurda göçýärdi. Şeýle-de bolsa, 2022-nji ýylda bu san 59 müň 400-e ýetdi. 2024-nji ýylda immigrasiýa sany 69 müň 500-e çenli azalsa-da, pandemiýadan öňki döwür bilen deňeşdirilende has ýokary derejede galýar.

Girdejiler azalýar

Ysraýyllaryň daşary ýurda gaýdyp gelmek meýli hem azalýar. Geçmişde her ýylda ortaça 24 müň 450 bolan ýurda gaýdyp gelýänleriň sany 2024-nji ýylda 18 müň 800-e çenli azaldy. Bu pese gaçmak, ýurduň hünärli işçi güýjüni yzyna alyp bilmejekdigini aňladýar.

Hökümetiň Strategiki meýilnamasynyň ýoklugy

Immigrasiýa, Integrasiýa we Diaspora meseleleri boýunça Mejlis komissiýasynyň başlygy Gilad Kariw. Kariw migrasiýa krizisini dolandyrmak üçin döwlet edaralarynyň ýeterlik däldigini we strategiki meýilnamanyň ýokdugyny aýtdy. Migrasiýa Ysraýylyň adam kapitalyna we geljegine gönüden-göni howp salýandygyny mälim etdi.

Hünärmenleriň duýduryşlary

Hünärmenler migrasiýany duruzmak üçin ýaş we bilimli ilaty ýurtda galmagyny höweslendirmek üçin syýasatlaryň işlenip düzülmelidigini nygtaýarlar. Bu kontekstde hökümetiň bilim, iş mümkinçilikleri we durmuş derejesi boýunça kämilleşdirişler edilmelidigi aýdylýar.

Geljekde näme bolar?

Ysraýylyň beýniniň akmagy krizisi onuň ykdysady we jemgyýetçilik gurluşyna düýpli täsir edip biler. Zerur çäreleri görülmese, Ysraýyl üçin tehnologiýa we ylym pudagynda öňdebaryjy ornuny saklamak kyn bolup biler. Şol sebäpli hökümetiň täsirli strategiýalary çalt işläp düzmegi gutulgysyz zerurlyk hökmünde görülýär.