Ysraýylyň “Discover-Tech” kompaniýasynyň içaly programma üpjünçiligini nol basmak usuly bilen mahabat torlary arkaly paýlaýandygy mälim edildi

Ysraýylyň mahabat tehnologiýa kompaniýasy Discover-Tech sanly mahabat torlaryny "nol basmak" usuly bilen adamlaryň enjamlaryny içaly programma üpjünçiligi bilen ýokaşdyrmak üçin ulandy. Toronto uniwersitetinde “Citizen Lab” tarapyndan geçirilen gözleg mahabat ekosistemasynyň marketing işlerinden başga-da döwlet derejesindäki aňtaw we kiber içalyçylyk amallary guralyna öwrülendigini ýüze çykardy. Al Jazeera işgärleriniň enjamlarynda ýüze çykarylan şübheli hereketler boýunça geçirilen gözlegler mahabat infrastrukturasynyň dünýä derejesinde hüjüm mehanizmine öwrülendigini subut etdi.

Mahabat kesgitlemek üçin mahabat torlary nähili ulanyldy?

Adatça millisekuntda bolup geçýän awtomatiki mahabat auksionlary, Discover-Tech tarapyndan IP adresleri, ýerleşiş maglumatlary we enjam görnüşleri ýaly maglumatlary ýygnamak arkaly ulanyjylary nyşana almak üçin ulanyldy. Kompaniýanyň “Google”, “Yandex” we “Beeswax” ýaly global mahabat platformalaryna birikdirilendigi we dürli maglumat nokatlaryny birleşdirip, torlar boýunça adamlary yzarlap bilendigi kesgitlenildi. Gözlegçiler milliardlarça mahabat tender ýazgylaryny seljerip, bu mahabatlaryň millionlarça enjamy infeksiýa serwerlerine gönükdirendigini we mahabat ekosistemasynyň göni kiber hüjüm zynjyrynyň bir bölegine öwrülendigini habar berdiler.

Nol basmak hüjümleri nädip ýüze çykýar?

Gözlegiň iň haýran galdyryjy netijesi, hüjümleriň diňe mahabatda enjamda görkezilende, ulanyjynyň haýsydyr bir hereketini talap etmezden başlamagydyr. Hünärmenler bu işde entek köpçülige aýan edilmedik ýa-da açylmadyk "nol günlük" gowşaklyklaryň köplenç ulanylýandygyny aýdýarlar. Ysraýylyň içaly programma üpjünçiligi kompaniýasy Candiru bilen baglanyşykly diýilýän bu programma üpjünçiligi; E-poçta, habarlara, suratlara girip, düwmelerini ýazga alyp, kamerany we mikrofony uzakdan işjeňleşdirip biler. Pentagon, NATO we Birleşen Milletler Guramasy ýaly duýgur guramalara birikdirilen ulgamlarda hem görlen bu mahabatlar 75 müňden gowrak ykjam programma we 120 müňden gowrak web sahypasy arkaly ýaýradyldy.

Ysraýylyň “Discover-Tech” kompaniýasy sanly mahabat torlaryny ulanyp, dünýädäki millionlarça enjamy nyşana alýan içaly programma üpjünçiligini amala aşyrdy. “Citizen Lab” -yň tehniki gözlegleri, ulanyjylara mahabaty basmazdan enjam gözegçiligini alýan “nol basmak” usulynyň mahabat ekosistemasy arkaly global gözegçilik toruna öwrülendigini ýüze çykardy. Google, gözleg çap edilenden soň, Discover-Tech-iň mahabat alyş-çalyşlaryna girmegini çäklendirdi.

Sanly mahabat ekosistemasyndaky bu gurluş töwekgelçiligi, ulanyjylaryň şahsy maglumatlaryny goramakda çynlakaý howpsuzlyk gowşaklygyny görkezýär. Şuňa meňzeş ýagdaýdan gaça durmak üçin enjamlaryň operasiýa ulgamyny yzygiderli täzeläp durmak we näbelli çeşmelerden mazmuna seresap bolmak maslahat berilýär. Kiberhowpsuzlyk hünärmenleri, şeýle hüjümleriň çylşyrymlydygyny göz öňünde tutup, mahabat platformalarynyň dolandyryş mehanizmlerine we kiber goranyş strategiýalaryna täzeden seredilmelidigini bellediler.

Netije

Gözleg, sanly mahabat pudagynyň kiber hüjümçiler tarapyndan ekspluatasiýa üçin gaty gowşakdygyny subut etdi. Maglumat ýygnamak we ulanyjylaryň razylygy bolmazdan içaly programma üpjünçiligini ýaýratmak üçin mahabat torlarynyň ulanylmagy sanly howpsuzlykda täze howp ölçeginiň ýüze çykandygyny görkezýär.

Bu ýagdaý diňe bir aýratyn ulanyjylar üçin däl, eýsem döwlet edaralary we halkara guramalary üçinem uly howp döredýär. Mahabat tehnologiýa kompaniýalarynyň derňew işleriniň ýeterlik däldigi, global gözegçilik ulgamynyň ünsden düşmegine mümkinçilik döreden ýaly.

Mümkin täsirler

Bu ösüşden soň, mahabat tehnologiýa kompaniýalaryna gözegçilikleriň hasam güýçlenjekdigine we maglumatlaryň gizlinlik syýasatlarynyň täzeden düzüljekdigine garaşyp bolar. Uly mahabat platformalary, hususan-da, hyzmatdaşlaryny has berk howpsuzlyk protokollary arkaly goýup, şübheli mahabat traffigini bökdeýän täze algoritmleri döreder.

Mundan başga-da, içaly programma üpjünçiliginiň kompaniýalaryna edýän halkara hukuk sanksiýalarynyň artyp biljekdigini we kiberhowpsuzlyk programma üpjünçiliginiň "nol basmak" hüjümlerinden has işjeň goranyş mehanizmlerini ösdürmelidigini çaklap bolar.