Ysraýylyň Goranmak býudjeti jedel döretdi: Bu däli?

Ysraýylda goranyş býudjetiniň ýokarlandyrylmagy baradaky isleg ýurduň ykdysady balansyny bozup biler. Ysraýyl goşuny Goranmak ministrliginiň býudjetini ýene 40 milliard shekel köpeltmegi talap edýär. Bu isleg, Eýran bilen bolan dartgynlyk we sebitdäki harby operasiýalaryň ýitiligi sebäpli gün tertibine geldi.

Harby çykdajylaryň taryhy

Siriýada, Liwanda we Gazadaky harby işler we Eýrana garşy bolup biljek operasiýalar ýurduň goranyş býudjetiniň ýokarlanmagynyň sebäbi hökmünde görkezilýär. Ysraýyl goşuny bu sebitlerde iň ýokary taýýarlygy saklamak isleýär. Bu ýagdaý, býudjetiň 2026-njy ýylda 184 milliard shekele ýetip, taryhyň iň ýokary derejesine ýetmegine sebäp bolup biler.

Maliýe ministrliginiň gaty reaksiýasy

Maliýe ministrligi bu býudjetiň ýokarlanmagyny "däli" diýip häsiýetlendirýär. Resmileriň pikiriçe, goranyş çykdajylarynyň köpelmegi bilim, saglygy goraýyş we durmuş hyzmatlaryndan serişdeleri geçirmegi talap edýär. Bu ýagdaý raýatlar üçin uzak möhletleýin ykdysady kynçylyklary döredip biler. Köpeltmek

Ysraýyl goşunynyň çykdajylaryny ýokarlandyrýan esasy faktorlaryň arasynda ätiýaçdaky esgerleriň sanynyň köpelmegi bar. Ilki bilen 40 müň bolar diýlip çaklanylýan ätiýaçlyk esgerleriň sany, Eýran bilen dartgynlylygyň ýokarlanmagy sebäpli 110 müňe ýetdi. Bu mukdaryň köpelmegi, býudjet üçin takmynan 10 milliard dollar goşmaça ýük getirýär. Häzirki wagtda 100 müňe golaý ätiýaçlyk esger dürli frontlarda gulluk edýär. Liwanyň günortasyndaky "howpsuzlyk zolagy" diýilýän sebitde Ysraýyl esgerleriniň gündelik bahasynyň 33,3 million dollardygyny mälim etdi. Bu ýokary çykdajylar býudjetiň durnuklylygy barada çynlakaý soraglary döredýär.

Ysraýylyň goranyş býudjetine edilýän basyşlar ýurtdaky ykdysady balanslara täzeden baha berilmegini talap edýär. Býudjetiň ýokarlanmagy baradaky haýyşlar jemgyýetçilik hyzmatlarynyň azalmagy sebäpli sosial reaksiýalara sebäp bolup biler. Geljekdäki ykdysady meýilnamalaşdyryş we goranyş syýasatlary şeýle pikir alyşmalaryň merkezinde galjak ýaly.