Ysraýylyň Harem-i Ybraýym metjidini sinagoga öwürmek meýilnamasy

Ysraýyl hökümeti basyp alnan Günbatar Şeriýanyň günortasynda ýerleşýän Hebron şäherindäki Harem-i Ybraýym metjidini sinagoga öwürmäge synanyşýar. Bu ädim Palestina häkimiýetleri tarapyndan çynlakaý alada bildirildi.

Ysraýylyň meýilnamalary we Palestiniň täsiri

Palestinanyň esaslar we dini işler ministrligi Ysraýylyň 23-nji iýunda metjidiň howlusynda zontigi aýyrmak metjidiň yslam şahsyýetine goşulyşmagy hasaplaýar. Harem-i Ybraýym, Yslam dünýäsinde Mekgeden, Medineden we Iýerusalimden soň dördünji mukaddes metjit hasaplanýar. Bu ýagdaý sebitiň dini ähmiýetini hasam artdyrýar. Ysraýylyň bu ädimi sebitdäki dartgynlygy güýçlendirip biler.

Harem-i Ybraýym metjidiniň gaznasynyň müdiri Mutez Abu Suneýne Ysraýylyň bu ädimleri sebitdäki dartgynlygy ýokarlandyrmak üçin ulanýandygyny aýtdy. Ysraýylyň bu etapdaky syýasy şertlerden peýdalanyp, sebitiň demografiki gurluşyny üýtgetmäge synanyşandygyny aýdýar.

Metjidiň ýagdaýynyň üýtgemegi

Ysraýyl goşuny metjitde namaz okamagyň öňüni almak we infrastruktura hyzmatlaryna gözegçilik etmek arkaly metjidiň ýagdaýyny üýtgetmegi maksat edinýär. Ysraýylyň bu amallar bilen metjidiň yslam şahsyýetini gowşatmaga synanyşýandygy öňe sürülýär.

1994-nji ýyldaky gyrgynçylykdan soň metjidi dolandyrmak hakykatdanam ýewreýler bilen musulmanlaryň arasynda bölünipdi. 1997-nji ýyldaky Hebron teswirnamasy bu dolandyryş paýlaşylmagyny resmi taýdan düzgünleşdirdi. Bu prosesiň syýasy taraplary barada Ysraýylyň Maliýe ministri Bezalel Smotriçiň Hebron şertnamasyny ýatyrýandyklary baradaky habary ünsi çekdi.

Smotriç bu şertnamany Oslo şertnamasynyň iň manysyz teswirnamalarynyň biriniň soňy diýip häsiýetlendirdi. Ylalaşygyň ýatyrylmagy, Palestina administrasiýasynyň H1 sebitinde howpsuzlyk we dolandyryş üpjün edýändigine garamazdan, Ysraýyl goşunynyň H2 sebitinde gözegçiligi saklaýandygyny aňladýar. Şeýle ädimler geljekde sebitde has dartgynlylygy döredip biler. Halkara jemgyýetçiliginiň reaksiýasynyň nähili boljakdygy we bu ýagdaýyň sebitdäki parahatçylyga täsiri gyzykly.