Ysraýylyň Hebronda täze anneksiýa hereketi: Ylalaşygyň ýatyrylmagy gün tertibinde

Ysraýyl hökümeti Palestiniň Hebron şäherinde möhüm karar bermek bilen "Hebron şertnamasyny" ýatyrmak üçin ädim ätdi. Bu ösüş Ysraýylyň Maliýe ministri Bezalel Smotriçiň gatnaşan çäresinde yglan edildi. Smotriç bu möhüm sözleri şäheriň günortasynda ýerleşýän we bikanun diýlip hasaplanylýan "Doren" şäherçesiniň açylyşynda aýtdy.

Anneksiýa karary we taryhy düzediş

Çykyşynda ministr Smotriç Hebronyň anneksiýa edilmegi üçin kabul edilen karary "taryhy düzediş" hökmünde häsiýetlendirdi. Smotriç "Oslo şertnamasynyň iň manysyz teswirnamalarynyň biri birnäçe ýyl bäri güýje girýär. Bu teswirnama laýyklykda ýewreý jemgyýeti we mukaddes ýerler baradaky ygtyýarlyklar Hebron şäher häkimligine berildi. Düýn bu işi bes etdik" -diýdi. Ol bu ädimi gorady.

Tel Awiw administrasiýasynyň maksatlary

Tel Awiw administrasiýasy şäherdäki we mukaddes ýerlerde, şol sanda Harem-i Ybraýym metjidinde basyp alyş güýçleri bilen baglanyşykly paralel häkimlige geçmegi maksat edinýär. Bu karar sebitde täze dartgynlyga sebäp bolup biler.

Hebron şertnamasynyň fon

1997-nji ýylda gol çekilen Hebron şertnamasy şäheri "H1" we "H2" diýip iki dürli sebite böldi. H1 sebitiniň administrasiýasy Palestina administrasiýasyna galan bolsa, H2 sebitindäki howpsuzlyk Ysraýyl goşunynyň gözegçiliginde. Bu sebitde 500 ysraýylly we 30 müňden gowrak palestinaly ýaşaýan garyşyk gurluş bar.

Ysraýyl hökümetiniň täze kararlary

Premýer-ministr Binýamin Netanýahu -yň ýolbaşçylygyndaky sagçy hökümet Günbatar Şeriýadaky status-kony üýtgetmek üçin birnäçe karar berdi. Bu kararlar, ýewreý göçüp gelenlere gönüden-göni ýer satyn almaga rugsat bermek bilen bir hatarda, Palestina administrasiýasynyň ygtyýarlyklaryny çäklendirmegi maksat edinýär. Bu sanksiýalar aşa sagçy Ysraýyl resmilerine we basyp alyş işlerine degişlidir.

Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky ýerleri hasaba alyş prosesi

15-nji fewralda kabul edilen karar bilen Ysraýyl hökümeti Iordan derýasynyň günbatar kenarynda birtaraplaýyn "ýer bellige alyş işini" başlady. Bu etap Ysraýyl tarapyndan Palestina topraklarynyň resmi taýdan ele geçirilmegine ýol açýar.

Halkara hukugy we kär derejesi

Halkara hukugyna görä, Ysraýyl 1967-nji ýylda basyp alan Iordan derýasynyň günbatar kenary, Palestina döwletiniň bir bölegi hasaplanýar. Ysraýylyň öz ilatyny ýerleşdirmegi we bu basyp alnan sebitde eýeçilik hukugyny üýtgetmegi bikanun hasaplanýar.

Ysraýyl tarapyndan kabul edilen bu kararlar sebitde uzak möhletleýin dartgynlyga sebäp bolup biler. Halkara jemgyýetçiliginiň we Palestina administrasiýasynyň beren jogaby ýakyn wagtda aýgytly bolar.