Ysraýylyň Kipr strategiýasy: 2500 esger we Türkiye

Ysraýyl we Günorta Kipriň Kipr Grek Dolandyryşy (GCASC) arasyndaky barha artýan harby hyzmatdaşlyk Gündogar Ortaýer deňzindäki deňagramlylygy sarsdyrýar. Hususan-da, Ysraýylyň Kipre iberen 2500 esgeri sebitdäki dartgynlygy ýokarlandyrýar. Prof.Dr. Doktor Hasgüler Ysraýylyň Kipre goşun ibermeginiň adanyň halkara ýagdaýyna zyýan ýetirendigini we Benýamin Netanýahunyň we Nikos Hristodoulidesiň ýolbaşçylygyndaky üç ýyllyk hyzmatdaşlygyň aňtaw we goranmak ýaly köp ugurlara ýaýrandygyny aýtdy. Bu hyzmatdaşlyk, Türkiýa garşy bileleşik döredip, Gresiýany öz içine alýar. Ysraýylyň sebitdäki täsiri Kipri koloniýa öwürdi. Türkiýeniň Kipr respublikasy baradaky kepillik hukuklary şeýle wakalaryň öňünde has möhüm ähmiýete eýe bolýar. Adadaky bu täze ýagdaý geljekde çynlakaý problemalara sebäp bolup biler.

Kiprde Ysraýylyň ýer satyn almagy

Ysraýyl raýatlarynyň Kiprde ýer satyn almagy diňe ysraýyllylaryň ýaşaýan ýerleriniň döremegine sebäp bolýar. Bu ýagdaý Kiprdäki demografiki we jemgyýetçilik gurluşyny düýpgöter üýtgetmek mümkinçiligine eýe. Prof. Dr. Hasgüler bu wakalaryň “Beýik Ysraýyl” taslamasynyň bir bölegi hökmünde garalýandygyny we geljekde uly kynçylyklara sebäp bolup biljekdigini aýtdy. Kipriň Kipr Grek administrasiýasynyň Ysraýyl bilen soňky döwürde döreden strategiki ädimleriniň Türkiýanyň milli howpsuzlygyna howp salýandygyny nygtaýar.

Demirgazyk Kipriň we Türkiýanyň roly

Demirgazyk Kipr Türkiýe Respublikasy (TRNC) Türkiýäniň kepilligi astyndadyr we Türkiýe Howpsuzlyk Guramasynyň howpsuzlygy hökmünde görýär. Ysraýylyň we Günorta Kipriň Kipr Gresiýasynyň administrasiýasynyň birtaraplaýyn harby hereketleri adadaky dartgynlygy hasam artdyrdy. Türkiye diplomatik ýollar arkaly çözgüt gözlemegini dowam etdirýärkä, beýle synanyşyklardan hüşgär bolýar.

Türkiýanyň Kiprdäki tutumy kanuna boýun bolmak we sabyrlylyk bilen emele gelýär. Şeýle-de bolsa, bu çemeleşmäniň gowşaklyk hökmünde kabul edilmeli däldigi nygtalýar. Türkiýe Kipr türklerini ýeke goýmajakdygyny we Gündogar Ortaýer deňzindäki strategiki bähbitlerinden ýüz öwürmejekdigini aç-açan aýdýar.