Ysraýylyň Saýlaw komiteti Likud partiýasynyň arap partiýalaryna garşy "saýlaw galplygy" baradaky aýyplamalaryny ret etdi

27-nji oktýabrda Ysraýylda geçirilen parlament saýlawlaryndan soň, tassyklanmadyk netijelere görä, Yusufusuf Jabbariniň ýolbaşçylygyndaky Bilelikdäki sanaw we Mansur Abbasyň Birleşen Arap sanawy (Raam partiýasy) jemi 19 deputat gazanyp, parlamentde möhüm orny eýeledi. Arap partiýalarynyň gazanan bu sany, 53 deputat bilen Benýamin Netanýahunyň ýolbaşçylygyndaky dolandyryjy topara we 48 orunlyk Gadi Eisenkotyň ýolbaşçylygyndaky oppozisiýa blogynyň diňe hökümet gurmagyna mümkinçilik döretmedi.

Likud partiýasy saýlawlardaky bidüzgünçilikler baradaky aýyplamalary nädip delillendirýär?

Likud partiýasynyň işgärleri, daşary ýurtlardan Palestina Ysraýyl raýatlaryna wekilçilik edýän Bilelikdäki sanawa we Raam partiýasyna pullaryň geçirilendigini we saýlawlara gatyşmagyň bardygyny aýdyp, kazyýet işine başlajakdyklaryny habar berdiler. Partiýa tarapyndan berlen beýanatda sesleriň palestinaly saýlawçylaryň jemlenen sebitlerindäki saýlaw gutularynda ogurlanandygy we ýüzlerçe beýannama we subutnamanyň polisiýa, Ysraýylyň Içerki Howpsuzlyk Guramasyna (Şin Bet) we Merkezi saýlaw komitetine gowşurylandygy öňe sürüldi. Raam partiýasynyň lideri Mansur Abbas bu aýyplamalary düýbünden ret etdi we "Raamyň bu mesele ýa-da şuňa meňzeş başga mesele bilen hiç hili baglanyşygy ýok" diýdi. Ol beýanat berdi.

Merkezi saýlaw komiteti we hukuk goraýjy guramalar bu aýyplamalara nähili jogap berdiler?

Ysraýylyň Merkezi saýlaw komiteti Likud partiýasynyň saýlawlaryň ogurlanandygyny öňe sürýändigini öňe sürdi. "Biziň bilşimize görä, saýlaw howpsuzlygyny yzygiderli bozmak baradaky aýyplamalar üçin esas ýok" -diýdi komitet. Ysraýyl polisiýasy öz beýanatyny berende, bu aýyplamalary tassyklaýan gizlin maglumatlaryň ýokdugyny aýtdy. Beýleki tarapdan, Milli howpsuzlyk ministri Ben-Gvir Şin-Betden partiýanyň ýolbaşçylaryny tussag etmegini islän hem bolsa, Merkezi saýlaw komitetiniň başlygy Noam Solbergiň Şin-Bet müdiri Deýwid Ziniden haýyş eden derňewleri netijesinde bu aýyplamalary tassyklaýan subutnama tapylmady.

27-nji oktýabrda geçirilen saýlawlardan soň ýüze çykan syýasy surat, arap partiýalarynyň möhüm rol oýnan parlament gurluşyny getiren hem bolsa, Likud partiýasynyň saýlaw howpsuzlygy baradaky talaplaryny saýlaw komiteti we polisiýa bölümleri subut etmedi. Hökümet döretmek prosesi petiklenen bu döwürde taraplaryň arasyndaky dartgynlyk kanuny we syýasy jedeller bilen dowam edýär.

Ysraýylyň saýlaw kanunçylygyna laýyklykda, saýlaw netijelerine garşy çykýanlar Merkezi saýlaw komiteti tarapyndan bahalandyrylýar we komitetiň kararlary we netijeleri saýlaw prosesiniň kanunylygyny kesgitleýän esasy elementleri düzýär. Garşy çykýanlar öz talaplaryny subut etmek üçin anyk subutnamalar berip bilmeýän bolsalar, häzirki saýlaw netijeleriniň gutarnykly boljakdygyna we hökümet gurmak baradaky gepleşikleriň şu maglumatlaryň esasynda dowam etmegine garaşylýar.

Netije

Bar bolan maglumatlary göz öňünde tutup, Likud partiýasynyň saýlaw netijelerini üýtgetmäge gönükdirilen "düzgünsizlik" aýyplamalary institusional jogap tapmady. Saýlaw komitetiniň we polisiýa bölümleriniň bu aýyplamalary ret etmegi resmi guramalaryň saýlaw netijeleriniň ygtybarlylygy meselesinde ylalaşýandygyny görkezýär.

Syýasy bloglaryň diňe hökümet gurup bilmeýän ýagdaýynda, aýyplamalaryň ret edilmegi partiýalaryň saýlaw netijelerini kabul etmeginiň we koalisiýa gepleşiklerine ünsi jemlemeginiň zerurlygyny güýçlendirýär. Kazyýet işleriniň anyk subutnamalarynyň ýoklugy, bu aýyplamalaryň syýasy strategiýa hökmünde ulanylýandygyna baha berýär.

Mümkin täsirler

Aýyplamalary ret etmek, häzirki oturgyç paýlanyşyna esaslanyp Ysraýylda hökümet gurmak prosesiniň dowam etdirilmegini talap edip biler. Bu ýagdaý Benýamin Netanýahu we Gadi Eisenkot bloglarynyň hökümet gurmak üçin arap partiýalary ýa-da beýleki kiçi partiýalar bilen ylalaşyk gözlemegine sebäp bolup biler.

Syýasy dartgynlygyň ýokarlanmagy saýlawçylaryň edaralara bolan ynamyna täsir edip, sosial polýarizasiýany çuňlaşdyryp biler. Mundan başga-da, saýlaw howpsuzlygy boýunça dowam edýän çekişmeler saýlaw kanunlarynda täze düzgünlere ýa-da ýakyn wagtda gözegçilik mehanizmlerine çykyp biler.