ABŞ-İran Memorandumu: Yeni Era 14 Maddə ilə Başlayır

ABŞ və İran arasında uzun sürən danışıqlardan sonra iki ölkənin münasibətlərini yenidən formalaşdıracaq 14 maddəlik anlaşma memorandumu üzrə razılıq əldə olunub. ABŞ-ın yüksək rütbəli rəsmisi telekonfransda mətbuat mənsublarına bu razılaşmanın təfərrüatlarını izah edib. Razılaşma iki ölkə arasında gərginliyin azaldılması və regional sabitliyin təmin edilməsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Sazişin təfərrüatları və mənası

Rəsmi bəyan edib ki, razılaşmanın əsas məqsədi İranın nüvə silahı əldə etmək cəhdlərinə son qoymaqdır. Bu razılaşma Hörmüz boğazının yenidən açılması və İranın nüvə anbarlarının məhv edilməsini də əhatə edir. Bundan əlavə, İranın dondurulmuş 300 milyard dollarlıq fondunun sərbəst buraxılması üçün danışıqlara başlanılacaq.

Regional Təhlükəsizlik və İqtisadi Əməkdaşlıq

Sazişin birinci maddəsi Livan kimi bölgələrdə hərbi əməliyyatların dayandırılmasını nəzərdə tutur. Birləşmiş Ştatlar və İran bir-birinin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət edəcəklərini öhdələrinə götürüblər. Yekun razılaşmanın 60 gün ərzində bağlanması planlaşdırılır və bu müddət qarşılıqlı razılıq əsasında uzadıla bilər.

Kritik maddələr: Nüvə Silahları və İqtisadi Yardım

İran nüvə silahı istehsal etməyəcəyini bir daha təsdiqlədi. Razılaşmanın kritik maddələrinə ABŞ-ın İranın dəniz blokadasını aradan qaldırmaq və onun bölgədəki hərbi mövcudluğunu azaltmaq öhdəliyi daxildir. Bundan əlavə, İranın nüvə materialı ehtiyatlarının MAQATE-nin nəzarəti altında məhv edilməsi planlaşdırılır.

ABŞ İranın iqtisadi inkişafı üçün 300 milyard dollarlıq plan hazırlamağı öhdəsinə götürüb. Bu planın həyata keçirilməsi üçün lazımi maliyyə əməliyyatları və icazələr veriləcək.

Sanksiyaların ləğvi və Gələcək Addımlar

ABŞ BMT Təhlükəsizlik Şurasının və MAQATE-nin qərarlarına uyğun olaraq İrana qarşı tətbiq etdiyi sanksiyaları ləğv etməyə razılaşıb. Bu sanksiyaların aradan qaldırılması iki ölkə arasında münasibətlərin normallaşması üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. Yekun razılaşmanın BMT Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən təsdiqlənməsi gözlənilir.

Nəticədə bu anlaşma memorandumunun məqsədi ABŞ və İran arasında gərginliyi azaltmaq və regional sülhə töhfə verməkdir. Qarşıdakı həftələrdə aparılacaq danışıqlar razılaşmanın yekun formasına çatması üçün kritik əhəmiyyət kəsb edəcək.