Açıq masa iclasında mədəniyyət və incəsənət sənədlərinin aparılmasının çətinlikləri, rəqəmsal arxivləşdirmə imkanları müzakirə olunub

İbrahim Lütfi Oruçoğlunun koordinasiyası ilə təşkil edilən "Mədəniyyət və İncəsənət Qeydlərinin Tutulması" adlı açıq masa iclasında mədəniyyət və incəsənət sahəsindəki proseslərin qeydinin çətinlikləri və rəqəmsal arxivləşdirmənin təqdim etdiyi yeni imkanlar mütəxəssislər tərəfindən qiymətləndirilib. Anadolu Agentliyi (AA) Vizual Arxiv Xəbər Müdiri Esra Hacıoğlu, Türk Kitabxanaçılar Dərnəyi İstanbul Şöbə Başçısı Bahar Biçen Aras, Mərmərə Universiteti Müəllim Dos. Görüşdə iştirak edən Prof. Dr. Sümeyye Akça və yazıçı redaktor Asım Öz iştirak edib.

Anadolu Agentliyinin vizual arxivində hansı proseslər işləyir?

Anadolu Agentliyinin Vizual Arxiv Xəbər Meneceri Esra Hacıoğlu qurumun arxivində 15 milyondan çox fotoşəkilin olduğunu bildirərək, bu görüntülərin dövrün şahidi olmaqla yanaşı, həm də məhkəmə proseslərində dəlil rolunu oynadığını bildirib. Hacıoğlu, fotojurnalistlərin tədbirlərdə çəkdiyi minlərlə kadr arasından estetik və məzmun baxımından güclü olanların seçilərək arxivləşdirildiyini, lakin prosesdə yaddaş tutumu, açar söz çatışmazlığı kimi texniki problemlərlə qarşılaşıldığını bildirib.

Rəqəmsal texnologiyalar arxivləşdirməni necə dəyişdirir?

Marmara Universiteti Müəllim Dos. Dr. Sümeyye Akça mədəni irsin qorunmasında işin kontekstinin əhəmiyyətinə diqqət çəkərək, süni intellekt və veb ontologiyalarının məzmunu bir-biri ilə əlaqələndirərək arxivləşdirmə proseslərinə böyük töhfə verdiyini vurğuladı. Yazıçı və redaktor Asım Öz mədəniyyət və incəsənətin tam uçotunu aparmağın çətinliyinə diqqət çəkərək, arxivşünaslığın təkcə mərkəzdə deyil, Türkiyənin müxtəlif bölgələrindəki fəaliyyətləri də əhatə etməli olduğunu müdafiə etdi.

Tədbirdə kitabxanalarda kolleksiya yaratmaq strategiyalarından tutmuş rəqəmsallaşmanın əhəmiyyətinə qədər bir çox mövzular müzakirə olunub. Bahar Biçen Aras qeyd edib ki, kitabxanalar büdcə və fiziki məkan məhdudiyyətləri səbəbindən istifadəçi ehtiyacları və institusional strategiyalar əsasında resurs seçimini aparır və rəqəmsallaşdırılmış nadir əsərlərin əlçatanlığının artıb.

Mədəniyyət və incəsənət sahəsində aparılan arxiv araşdırmaları qurumların strateji planlaşdırma və rəqəmsal transformasiya prosesləri ilə sıx bağlıdır. Müvafiq qurumlar mədəni irsi qorumaq və tədqiqatçıların məlumat əldə etmələrini asanlaşdırmaq üçün öz proseslərinə rəqəmsal humanitar elmləri və əlaqəli məlumat tətbiqlərini daxil etməyə davam edir.

Nəticə

Mədəniyyət və incəsənət qeydlərinin aparılması təkcə fiziki materialların saxlanması prosesi deyil, həm də bu materialların düzgün kontekstlə əlaqələndirilərək gələcəyə ötürülməsi prosesidir. Mütəxəssislərin rəylərinə əsaslanaraq belə qənaətə gəlmək olar ki, rəqəmsal texnologiyalar arxivlərdə məlumat çatışmazlığını aradan qaldırmaq potensialına malikdir, lakin mədəniyyətin daim dəyişən və genişlənən xarakterinə görə “tam qeydin” aparılması çox çətin bir məqsəddir.

Mümkün təsirlər

Rəqəmsal arxivləşdirmə və süni intellekt proqramlarından geniş istifadə tədqiqatçılara məlumat dəstlərinə daha tez və dəqiq daxil olmaq imkanı verə bilər. Bundan əlavə, yerli mədəniyyət və sənət fəaliyyətlərinin rəqəmsal mühitlərə daha da köçürülməsi Türkiyənin mədəni yaddaşının daha geniş perspektivdən qorunmasına və gələcək nəsillərə ötürülməsinə töhfə verə bilər.

Fikirləriniz

Mədəniyyət və incəsənət tədbirlərinin rəqəmsal arxivlərə daha əhatəli şəkildə daxil edilməsini təmin etmək üçün sizcə hansı üsullara üstünlük verilməlidir? Arxiv işində texnoloji imkanlardan istifadə barədə nə düşünürsünüz? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.