Kültür sanatın kaydını tutmanın zorlukları ve dijital arşivciliğin imkanları açık masa oturumunda ele alındı

İbrahim Lütfi Oruçoğlu'nun koordinatörlüğünde düzenlenen "Kültür-Sanatın Kaydını Tutmak" başlıklı açık masa oturumunda, kültür sanat alanındaki kayıt süreçlerinin zorlukları ve dijital arşivciliğin sunduğu yeni imkanlar uzmanlar tarafından değerlendirildi. Toplantıya Anadolu Ajansı (AA) Görsel Arşiv Haber Müdürü Esra Hacıoğlu, Türk Kütüphaneciler Derneği İstanbul Şubesi Başkanı Bahar Biçen Aras, Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Sümeyye Akça ve yazar editör Asım Öz katıldı.

Anadolu Ajansı görsel arşivinde hangi süreçler işliyor?

Anadolu Ajansı Görsel Arşiv Haber Müdürü Esra Hacıoğlu, kurumun arşivinde 15 milyondan fazla fotoğraf bulunduğunu belirterek, bu görsellerin sadece döneme tanıklık etmediğini, aynı zamanda adli süreçlerde kanıt niteliği taşıdığını ifade etti. Hacıoğlu, foto muhabirlerinin etkinliklerde çektiği binlerce kare arasından estetik ve içerik açısından güçlü olanların seçilerek arşivlendiğini, ancak süreçte depolama kapasitesi ile anahtar kelime eksikliği gibi teknik sorunlarla karşılaşıldığını belirtti.

Dijital teknolojiler arşivciliği nasıl dönüştürüyor?

Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Sümeyye Akça, kültürel mirasın korunmasında eserin bağlamının önemine dikkat çekerek, yapay zeka ve web ontolojilerinin içerikleri birbiriyle ilişkilendirerek arşivleme süreçlerine büyük katkı sağladığını vurguladı. Yazar editör Asım Öz ise kültür sanatın bütünlüklü bir kaydını tutmanın zorluğuna işaret ederek, arşiv çalışmalarında sadece merkezdeki değil, Türkiye'nin farklı bölgelerindeki faaliyetlerin de kapsanması gerektiğini savundu.

Etkinlikte, kütüphanelerde koleksiyon oluşturma stratejilerinden dijitalleşmenin önemine kadar pek çok konu ele alındı. Bahar Biçen Aras, kütüphanelerin bütçe ve fiziksel alan kısıtları nedeniyle kaynak seçiminde kullanıcı ihtiyaçlarını ve kurum stratejilerini temel aldığını, dijitalleştirilen nadir eserlerin ise erişilebilirliğinin arttığını kaydetti.

Kültür sanat alanında yürütülen arşiv çalışmaları, kurumların stratejik planlamaları ve dijital dönüşüm süreçleri ile yakından ilişkilidir. İlgili kurumlar, kültürel mirasın korunması ve araştırmacıların bilgiye erişiminin kolaylaştırılması amacıyla dijital beşeri bilimler ve bağlantılı veri uygulamalarını süreçlerine dahil etmeye devam etmektedir.

Çıkarılacak sonuç

Kültür sanatın kaydını tutmak, yalnızca fiziksel materyallerin depolanması değil, bu materyallerin doğru bağlamla ilişkilendirilerek geleceğe aktarılması sürecidir. Uzmanların görüşlerinden hareketle, dijital teknolojilerin arşivlerdeki bilgi eksikliğini giderme potansiyeli taşıdığı ancak "bütünlüklü bir kayıt" tutmanın, kültürün sürekli değişen ve genişleyen doğası gereği oldukça zorlu bir hedef olduğu sonucuna varılabilir.

Muhtemel etkiler

Dijital arşivleme ve yapay zeka uygulamalarının yaygınlaşması, araştırmacıların veri setlerine daha hızlı ve doğru biçimde ulaşmasını sağlayabilir. Ayrıca, yerel kültür sanat faaliyetlerinin dijital ortamlara daha fazla taşınması, Türkiye'nin kültürel hafızasının daha geniş bir perspektifle korunmasına ve gelecek nesillere aktarılmasına katkıda bulunabilir.