Medeniýet we sungat ýazgylaryny ýöretmegiň kynçylyklary we sanly arhiwleşdirmegiň mümkinçilikleri açyk stolda ara alnyp maslahatlaşyldy

İbrahim Lütfi Oruçoglunyň utgaşdyrylmagynda guralan "Medeniýet we sungat ýazgylaryny ýöretmek" atly açyk stol sessiýasynda hünärmenler tarapyndan medeniýet we sungat pudagyndaky amallary ýazga almakdaky kynçylyklar we sanly arhiw tarapyndan hödürlenýän täze mümkinçilikler baha berildi. Anadolu Agentligi (AA) Wizual Arhiw Habar Dolandyryjysy Esra Hajyogly, Türk Kitaphanalar Assosiasiýasynyň Stambul bölüminiň başlygy Bahar Biçen Aras, Marmara uniwersitetiniň fakultet agzasy Dos. Duşuşyga prof. Doktor Sümeýye Akça we ýazyjy redaktor Asym Öz gatnaşdy.

Anadolu gullugynyň wizual arhiwinde haýsy prosesler işleýär?

Anadolu gullugynyň wizual arhiw habarlary dolandyryjysy Esra Hajyogly edaranyň arhiwinde 15 milliondan gowrak suratyň bardygyny aýtdy we bu suratlaryň diňe döwre şaýatlyk etmän, eýsem kazyýet işlerinde subutnama bolup hyzmat edýändigini aýtdy. Hajyoglu, fotohurnalistleriň çärelere gatnaşan müňlerçe kadrlarynyň arasynda estetika we mazmun taýdan güýçli bolanlaryň saýlanandygyny we arhiwlenendigini, ýöne amalda saklamak ukyby we açar sözleriň ýoklugy ýaly tehniki meseleleriň ýüze çykandygyny aýtdy.

Sanly tehnologiýalar arhiwini nädip üýtgedýär?

Marmara uniwersitetiniň fakultet agzasy Dos. Doktor Sümeýye Akça, medeni mirasy gorap saklamakdaky işleriň mazmunynyň ähmiýetine ünsi çekdi we emeli intellektiň we web ontologiýasynyň mazmuny biri-biri bilen baglanyşdyrmak arkaly arhiw işlerine uly goşant goşýandygyny aýtdy. Iterazyjy we redaktor Asym Öz medeniýet we sungat barada doly ýazgy etmegiň kynlygyny görkezdi we arhiw gözlegleriniň diňe bir merkezde däl, eýsem Türkiýäniň dürli sebitlerinde-de bolmalydygyny öňe sürdi.

Çärede kitaphanalarda ýygnamak strategiýalaryndan başlap, sanlylaşdyrmagyň ähmiýetine çenli köp mowzuk ara alnyp maslahatlaşyldy. Bahar Biçen Aras, kitaphanalarda ulanyjylaryň zerurlyklaryna we býudjet we fiziki giňişlik çäklendirmeleri sebäpli institusional strategiýalara esaslanýandygyny we sanly seýrek eserleriň elýeterliliginiň ýokarlanandygyny aýtdy.

Medeniýet we sungat pudagynda geçirilen arhiw gözlegleri edaralaryň strategiki meýilnamalaşdyryş we sanly üýtgeşmeler bilen ýakyndan baglanyşyklydyr. Degişli guramalar medeni mirasy goramak we gözlegçileriň maglumatlara elýeterliligini ýeňilleşdirmek maksady bilen sanly gumanitar ylymlary we degişli maglumatlar goşundylaryny öz işlerine goşmagy dowam etdirýärler.

Netije

Medeniýetiň we sungatyň ýazgylaryny ýöretmek diňe bir fiziki materiallary saklamak däl, eýsem bu materiallary dogry kontekst bilen baglanyşdyrmak arkaly geljege geçirmek prosesi. Hünärmenleriň pikirlerine esaslanyp, sanly tehnologiýalaryň arhiwdäki maglumatlaryň ýoklugyny aradan aýyrmak mümkinçiliginiň bardygy barada netije çykaryp bolar, ýöne medeniýetiň hemişe üýtgeýän we giňelýän tebigaty sebäpli "doly ýazgyny" saklamak gaty kyn maksat.

Mümkin täsirler

Sanly arhiw we emeli intellektual programmalaryň giňden ulanylmagy gözlegçilere maglumatlar toplumyna has çalt we takyk girip biler. Mundan başga-da, ýerli medeni we çeperçilik çärelerini sanly gurşawlara geçirmek, Türkiýäniň medeni ýadyny has giň nukdaýnazardan goramaga we geljek nesillere geçirmäge kömek edip biler.