Antarktidanın sirli vulkanı Erebus qızıl püskürür

Antarktidanın dərinliklərində, Ross adasında yerləşən Erebus vulkanı hər gün səmaya unikal kristallaşmış qızıl hissəcikləri püskürür. Cənub qütbündən təxminən 1350 kilometr uzaqlıqda olan bu aktiv vulkan, dünyanın ən cənub vulkanı olma ünvanına malikdir və elm adamları üçün yeni suallar doğurur.

Erebus vulkanının xüsusiyyətləri

Erebus daim qaynayan lava gölünə ev sahibliyi edir. Bu lava gölündən çıxan qazların tərkibində mikroskopik elementar qızıl kristalları var. Bu kəşf elm aləmində böyük səs-küyə səbəb oldu, çünki bu vulkan yer üzündə kristallaşmış elementar qızıl hissəciklərini püskürtməsi ilə tanınan yeganə vulkandır. Hər gün təxminən 80 qram ağırlığında qızıl tozu atmosferdə geniş məsafələrə yayılır.

Qızıl püskürmə prosesi

Yer qabığının dərinliklərində olan ərimiş maddələrin səthə çıxması nəticəsində vulkanlar əmələ gəlir və bu prosesdə mis, gümüş, civə, qızıl kimi bir çox element əriyir. Erebusun fərqi qızılın tərkibində xlor və kükürd olan qazlarla daşınaraq kristallaşmasıdır. Bu kristalların əmələ gəlməsi prosesini daha yaxşı başa düşmək üçün alimlər vulkanın ətrafından və 1000 kilometr uzaqlıqdakı troposferdən nümunələr toplayırlar.

Sirli Kristal Formalar

Elektron mikroskop altında araşdırılan hissəciklər digər vulkanlardakı kimi nizamsız deyil, demək olar ki, mükəmməl həndəsi formalara malikdir. Təxminən 60 mikrometr ölçüsündə olan bu kristallar elm adamlarının diqqətini çəkir. Tədqiqatçılar bu kristalların necə mükəmməl şəkildə əmələ gəlməsi ilə bağlı müxtəlif nəzəriyyələr irəli sürürlər.

Elmi tədqiqatlarda yeni üfüqlər

Qızılın qaz birləşmələrindən ayrılması və kristallaşması tam öyrənilməsə də, bəzi nəzəriyyələr kristallaşmanın qazların qəfil soyuması ilə başladığını göstərir. Başqa bir nəzəriyyə isə qızıl kristallarının lava gölünün səthində əmələ gəldiyini və qazlar vasitəsilə havaya daşındığını bildirir. Erebus dağının kəşfindən otuz il keçməsinə baxmayaraq, bu nadir təbiət hadisəsinin necə baş verdiyi hələ də sirr olaraq qalır.

Bu unikal fenomen alimləri əlavə tədqiqatlar aparmağa sövq edir. Erebusun kimyası və vulkanik prosesləri gələcək tədqiqatlar üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir və elm aləmində həyəcan yaradır.