Antarktidadagi sirli Erebus vulqoni oltin sochmoqda

Ross orolida, Antarktida chuqurligida joylashganErebus vulqoni har kuni osmonga noyob kristallangan oltin zarralarini sochadi. Janubiy qutbdan taxminan 1350 kilometr uzoqlikda joylashgan ushbu faol vulqon dunyodagi eng janubiy vulqon unvoniga ega va olimlar uchun yangi savollar tug'dirmoqda.

Erebus vulqonining xususiyatlari

Erebusda doimo qaynab turgan lava ko'li joylashgan. Ushbu lava ko'lidan ko'tarilgan gazlar mikroskopik elementar oltin kristallarini o'z ichiga oladi. Ushbu kashfiyot ilm-fan olamida katta shov-shuvga sabab bo'ldi, chunki bu vulqon er yuzidagi kristallangan elementar oltin zarralarini sochadigan yagona vulqondir. Har kuni taxminan 80 gramm og'irlikdagi oltin changlari atmosferada keng masofalarga tarqaladi.

Oltin otilishi jarayoni

Yer qobig'idagi erigan moddalarning yer yuzasiga chiqishi natijasida vulqonlar hosil bo'ladi va bu jarayonda mis, kumush, simob, oltin kabi ko'plab elementlar erib ketadi. Erebusning farqi shundaki, oltin tarkibida xlor va oltingugurt bo'lgan gazlar orqali tashilishi natijasida kristallanadi. Bu kristallarning hosil boʻlish jarayonini yaxshiroq tushunish uchun olimlar vulqon atrofidan va 1000 kilometr uzoqlikdagi troposferadan namunalar yigʻadilar.

Sirli kristall shakllar

Elektron mikroskop ostida tekshirilgan zarralar boshqa vulqonlardagi kabi tartibsiz emas, balki deyarli mukammal geometrik shaklga ega. Taxminan 60 mikrometr o'lchamdagi bu kristallar olimlarning e'tiborini tortadi. Tadqiqotchilar bu kristallarning qanday qilib mukammal shakllanganligi haqida turli nazariyalarni ilgari surdilar.

Ilmiy tadqiqotlarning yangi ufqlari

Oltinning gaz birikmalaridan ajralishi va kristallanishi toʻliq oʻrganilmagan boʻlsa-da, baʼzi nazariyalar kristallanish gazlarning toʻsatdan sovishi bilan boshlanadi, degan fikrni bildiradi. Boshqa bir nazariyaga ko'ra, oltin kristallari lava ko'li yuzasida hosil bo'lgan va gazlar orqali havoga ko'tarilgan. Erebus tog‘i kashf etilganidan beri o‘ttiz yil o‘tgan bo‘lsa-da, bu noyob tabiat hodisasi qanday sodir bo‘lishi haligacha sirligicha qolmoqda.

Bu noyob hodisa olimlarni keyingi tadqiqotlarni o‘tkazishga undaydi. Erebusning kimyosi va vulqon jarayonlari kelajakdagi tadqiqotlar uchun katta ahamiyatga ega va ilmiy dunyoda hayajonga sabab bo'lmoqda.