Azərbaycanın İstiqlal məşəli Əbülfəz Elçibəy: 26-cı ildönümündə ideyaları və mübarizəsi ilə anılıb

Azərbaycanın Sovet İttifaqından ayrılaraq müstəqillik əldə etməsində tarixi rolu olan Əbülfəz Elçibəy vəfatının 26-cı ildönümündə ehtiram və rəhmətlə anılır. Ömrünü ölkəsinin azadlığına, türk dünyasının birləşmək idealına həsr edən əfsanəvi lider geridə qoyduğu ideyalarla bütün türk coğrafiyasında dərin izlər daşımağa davam edir.

Elm Dünyasından Sovet Zindanlarına Həyat

1938-ci ildə Naxçıvanın Ordubad rayonunun Kələki kəndində anadan olan Elçibəy ibtidai və orta təhsilini burada başa vurub. Sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsinin ərəb filologiyası fakültəsini müvəffəqiyyətlə bitirib. Elçibəy təhsilini başa vurduqdan sonra bir müddət Misirdə tərcüməçi işləmiş və akademik karyerasına diqqəti yönəltmək üçün ölkəsinə qayıtmışdır.

1969-cu ildə “Tolunoğulları dövləti” mövzusunda doktorluq dissertasiyası ilə diqqət çəkən Elçibəy universitetdə dərs deyərkən tələbələrinə türkçülük məfkurəsini, istiqlal şüurunu aşılamağa çalışıb. Bu milli oyanış fəaliyyətlərinə görə o, Sovet İttifaqı Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin (DTK) radarına düşür. 1975-ci ildə o, “antisovet təbliğatı aparmaq” ittihamı ilə həbs edilib və 1 il 7 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edilib.

Müstəqillik və Prezidentlik uğrunda mübarizə

Həbsdən çıxandan sonra Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Əlyazmalar İnstitutunda təhsilini davam etdirən Elçibəy 1988-ci ildə alovlanan istiqlal hərəkatının önündə olub. O, 1989-cu ildə yaradılmış Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin (AXC) lideri seçilib.

1992-ci il iyunun 7-də ölkənin taleyini həll edən prezident seçkilərində xalqın böyük rəğbətini qazanaraq 60,9 faiz səslə prezident seçildi. Vəzifəyə başlayan kimi milli dövlət quruluşunu qurmağa başlayan Elçibəy sovet ordusunun Azərbaycan torpaqlarından tamamilə çıxarılmasını təmin etməklə milli ordunun əsasını qoydu. O, dövründə milli valyutanın çapı, kiril əlifbasından latın əlifbasına keçid, təhsildə bərabər imkanlar yaradan universitet test sisteminin tətbiqi kimi çox mühüm islahatlar həyata keçirib.

Türkiyəyə sevgi və "Mən Mustafa Kamalın Əsgəriyəm" Mesajı

Xarici siyasətdə Türkiyə ilə strateji tərəfdaşlığı və qardaşlığı hər zaman ən yüksək səviyyədə saxlayan Elçibəy prezident seçildikdən dərhal sonra ilk rəsmi xarici səfərini 1992-ci il iyunun 24-27-də Türkiyəyə etdi. Türkiyə Böyük Millət Məclisinin (TBMM) tribunasında çıxış edən o, “Mustafa Kamalın yolu ilə gedirik” deyib. Onun sözləri iki ölkə arasındakı sarsılmaz bağı simvolizə edirdi.

Anıtkabirə səfəri zamanı o, şərəf kitabına yazırdı: "Ey böyük türk, böyük sərkərdə. Özüm və millətim adından səni ziyarət etməkdən şərəf duydum. Əsgərin Elçibəy". Onun ifadələri yaddaşlara həkk olunmuş ən mənalı mesajlardan birinə çevrildi.

Siyasi qarışıqlıq və Ankarada vida

Qarabağda davam edən müharibə və ölkə daxilində yaranan siyasi böhranlar səbəbindən Elçibəyin hakimiyyət dövrü uzun sürə bilmədi. 1993-cü ilin iyununda başlayan Gəncə üsyanından sonra vətəndaş müharibəsinin qarşısını almaq üçün işini qoyub, doğulduğu Kələki kəndinə təqaüdə çıxıb. 4,5 ilə yaxın burada qapalı həyat sürdükdən sonra Bakıya qayıdıb və Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədri kimi siyasi mübarizəsini davam etdirib.

Ömrünün son illərində ciddi sağlamlıq problemləri ilə mübarizə aparan Elçibəy 2000-ci il avqustun 22-də müalicə aldığı Ankara Gülhanə Hərbi Tibb Akademiyası Xəstəxanasında (GATA) vəfat edib. Ardında sadə bir həyat, sarsılmaz vətən sevgisi və türk dünyası birliyi vizyonu qoyan Elçibəy bu gün də dualarla anılır.