Birinci xanım Ərdoğanın sıfır tullantı və iqlim böhranı çağırışı

Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın həyat yoldaşı Əminə Ərdoğan COP31 Sammiti çərçivəsində keçirilən “Sıfır Tullantı, Dairəvilik və Metan Liderləri Dəyirmi Masa Toplantısı”na qatılaraq qlobal tullantıların idarə olunması və iqlim dəyişikliyi ilə bağlı mühüm açıqlamalar verib. COP31 Sədrliyi, Beynəlxalq Enerji Agentliyi (UEA) və BMT-nin Sıfır Tullantı Yüksək Səviyyəli Məşvərət Şurası ilə əməkdaşlıq çərçivəsində keçirilən görüşdə tullantı böhranının texniki problemdən çox mentalitet məsələsi olduğu vurğulanıb.

Tullantı böhranı sivilizasiya problemidirmi?

First Lady Ərdoğan 1950-ci illərdə "birdəfəlik həyat tərzi"nin müasir dünyanın hədiyyəsi kimi təqdim edildiyini, lakin bu gün qlobal zibilin 40 faizinin plastikdən ibarət olduğunu bildirib. Bərk tullantıların miqdarının 2050-ci ilə qədər 4 milyard tona çatmasının gözlənildiyini bildirən Ərdoğan, "İdarə edilməsi az qala qeyri-mümkün olan bu tullantı yükünü sadəcə bir ekoloji böhran kimi qiymətləndirsək, məsələni yarımçıq həll etmiş olarıq. Bu əslində bir mentalitet böhranıdır. Eyni zamanda mədəniyyət və sivilizasiya böhranıdır" dedi.

Yerli müdriklik iqlim böhranına qarşı necə qalxan ola bilər?

Anadolu mədəniyyətində “köhnə olan, yenisi yoxdur” anlayışının dairəvi iqtisadiyyatın mahiyyətini təşkil etdiyini deyən birinci xanım Ərdoğan, iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə yerli biliklərin təsirli bir vasitə kimi istifadə edilməsinin lazım olduğunu müdafiə etdi. Orqanik tullantıların kompost vasitəsilə torpağa təkrar emalının vacibliyinə toxunan Ərdoğan, 2035-ci ilə qədər məişət bərk tullantılarının miqdarının 50 faiz azaldılması hədəfinə ancaq bu cür təbiət yönümlü üsullarla nail oluna biləcəyini bildirib.

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin prezidenti Fatih Birolun moderatorluğu ilə keçirilən iclasda BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş, müxtəlif ölkələrin dövlət başçıları, nazirlər və beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri iştirak ediblər. Birinci xanım Ərdoğan çıxışında qida tullantılarının qlobal istixana qazı emissiyalarının 10 faizini təşkil etdiyini xatırladıb və metan emissiyaları ilə mübarizədə fərdi davranışların və dəyərə əsaslanan sistemlərin əhəmiyyətinə diqqət çəkib.

Sıfır Tullantı Hərəkatı Türkiyənin rəhbərliyi altında qlobal ekoloji siyasət olaraq həyata keçirilməyə davam edir. Müvafiq proseslər Ekologiya, Şəhərsalma və İqlim Dəyişiklikləri Nazirliyinin koordinasiyası, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq və yerli özünüidarəetmə orqanlarının tullantıların idarə olunması strategiyaları ilə dəstəklənir.

Tullantıların idarə edilməsində zehni dəyişiklik məcburidir

İclasdan çıxarılan əsas nəticə ondan ibarətdir ki, iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə təkcə texnoloji yeniliklərlə deyil, həm də istehlak vərdişlərini dəyişdirən mədəni transformasiya ilə mümkün olacaq. Tullantıları "zibil" deyil, "xammal" kimi görən dairəvi iqtisadiyyat modelinin yerli dəyərlərlə qarışdırılaraq qlobal miqyasda qəbul edilməli olduğu başa düşülür.

Sıfır tullantı siyasəti hansı sahələri dəyişdirə bilər?

Bu yanaşmanın tətbiqi xüsusilə böyük şəhərlərdə tullantıların idarə olunması xərclərini azalda və qida israfının qarşısını almaqla ev təsərrüfatlarının büdcəsinə töhfə verə bilər. Bundan əlavə, kompost və təkrar emal obyektlərinə investisiyaların artması ilə yerli səviyyədə yeni iş imkanları yaradıla və ətraf mühitin çirklənməsinin azalacağı gözlənilir.

Fikirləriniz

Sizcə, evlərimizdə fərdi olaraq tətbiq etdiyimiz tullantıların ayrılması və qida qənaət üsulları qlobal iqlim böhranını həll etmək üçün kifayət qədər effektivdirmi? Yerli ənənələrimizin müasir tullantıların idarə olunması proseslərinə inteqrasiyası barədə nə düşünürsünüz? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.