Boşanma işində zinət əşyaları ilə bağlı Ali Məhkəmənin Qərarı: Avtomobil almaq üçün verilən qızıl geri tələb oluna bilər

Boşanma prosesində olan ər-arvadın iddiasında arvadın ərinə "maşın alacağıq" deyərək verdiyi 7 ədəd 22 karatlıq qolbaqların geri qaytarılması tələbi Ali Apellyasiya Məhkəməsinin gündəminə gətirilib. Yerli məhkəmənin həmin pulun qaytarılması barədə qərarına baxmayaraq, Regional Ədliyyə Məhkəməsinin (BAM) qızılın qaytarılmamaq üçün verilməsini əsas gətirərək rədd etmə qərarı Ali Apellyasiya Məhkəməsinin 2-ci Mülki Kollegiyası tərəfindən ləğv edilib.

Ali Məhkəmə sübut yükü ilə bağlı nə qərar verdi?

Ali Məhkəmənin 2-ci Mülki Kollegiyası xatırladıb ki, tərəflər Türkiyə Mülki Məcəlləsinə uyğun olaraq iddialarını sübut etməyə borcludurlar. Qərarda vurğulanıb ki, təqsirləndirilən şəxs qızılın kişiyə qadın tərəfindən verildiyini sübut etməli və geri qaytarılmamalıdır. Konkret işdə bildirilib ki, avtomobil almaq üçün 7 qolbaqdan istifadə edildiyi tərəflərin qəbulu və iş yerindəki qeydləri ilə sübuta yetirilsə də, həmin şəxs həmin qızıl sikkələrin “ianə” kimi verildiyini sübut edə bilməyib.

Zərgərlik əşyalarının qaytarılması prosesi necə işləyir?

Həyatın normal axarından asılı olaraq zinət əşyalarının qadının üzərində və ya evdə saxlanması qəbul edilir. Ali Məhkəmə bildirib ki, bu əşyalar asanlıqla saxlanıla bildiyi üçün qadının ərinə və ya ailəsinə təhvil verməsi qeyri-adi haldır. Bu səbəbdən, avtomobil almaq kimi məqsədlər üçün istifadə edilən qızılların ərinin geri qaytarılmaması üçün qadının “geri qaytarılmamaq üçün” bu əşyaları verdiyini qanuni şəkildə sübut etməsinə qərar verilib.

Boşanma prosesindən keçən qadın avtomobil almaq üçün ərinə verdiyi qızılların geri qaytarılması tələbi ilə iddia qaldırdı, yerli məhkəmə tələbi qəbul etdi, lakin Regional Ədalət Məhkəməsi bu qərarı ləğv etdi. Ali Apellyasiya Məhkəməsinin 2-ci Mülki Kollegiyası həmin şəxsin qızılları geri qaytarmamaq niyyəti ilə götürdüyünə dair sübut təqdim edə bilmədiyini əsas gətirərək, 7 qolbaqın geri qaytarılması üçün müddəanın yaradılmasının vacibliyini bildirərək, qərarı ləğv edib.

Türkiyə Mülki Məcəlləsinə görə, zərgərlik məmulatları şəxsi mülkiyyət statusuna malikdir və boşanma hallarında "alacaq zərgərlik" kimi iddia edilə bilər. Sübut yükü əşyaların razılıqla verildiyini iddia edən tərəfin üzərinə düşür. Ali Məhkəmənin bu qərarı nikah birliyi daxilində ər-arvad arasında aparılan əmlak əməliyyatlarında sübutun vacibliyini ortaya qoysa da, oxşar mübahisələrdə məhkəmələr üçün presedent yaradır.

Nəticə

Ali Məhkəmənin bu qərarı nikahda ər-arvadın bir-birinə verdiyi zinət əşyalarının hüquqi mahiyyətini aydınlaşdırır. Qızıl sikkələrin avtomobillərə və ya oxşar ehtiyaclara dəyişdirilməsi onların sahibliyinin qarşı tərəfə keçməsi demək deyil.

Hüquqi nöqteyi-nəzərdən, bir həyat yoldaşının digərinə verdiyi qızılın "geri qaytarılmayan" olduğunu sübut etmək yükü bu iddianı irəli sürən tərəfə (bu halda kişi) məxsusdur. Sübut edilə bilməyən hallarda zinət əşyalarının qaytarılması qanuni hüquq kimi qorunur.

Mümkün təsirlər

Bu presedent qərar boşanma mərhələsində olan cütlüklər arasında zərgərlik mübahisələrində məhkəmə proseslərinə birbaşa təsir göstərə bilər. Xüsusilə, “qızılları öz razılığı ilə verib” deyə müdafiə edən tərəf bu vəziyyəti sübut etmək üçün daha konkret sübutlar təqdim etməlidir.

Qərarın boşanma işlərində ər-arvadın bir-birlərinə verdiyi qiymətli əşyaları qeyd etmək və ya yazılı sənədlə sənədləşdirmək meylini artıra biləcəyini proqnozlaşdırmaq olar. Bundan əlavə, oxşar zərər çəkmiş şəxslərdən məhkəmə prosesində daha güclü hüquqi bazanın olması gözlənilə bilər.

Fikirləriniz

Boşanma zamanı ər-arvadın bir-birinə verdiyi qızıl-zinət əşyalarının geri qaytarılması tələbini necə qiymətləndirirsiniz? Sizcə, ər-arvad arasında bu cür maliyyə paylaşımı üçün qanuni müqavilə və ya yazılı qeyd aparılmalıdırmı? Fikirlərinizi şərhlərdə paylaşa bilərsiniz.