Brexit-in Böyük Britaniya iqtisadiyyatına on illik təsiri: Dərin təhlil

Böyük Britaniyanın Avropa İttifaqından çıxmaq qərarından on il keçir. Bu mühüm addımın ölkənin 3 trilyon funt-sterlinq iqtisadiyyatına təsiri hələ də müzakirə edilir və ekspertlər bildirirlər ki, Brexit-in təsirləri zamanla yığılan təzyiq yaradır.

Brexit Qərarının Tarixi və Referendum Prosesi

Britaniya 2012-ci ilin iyununda keçirilən referendumla Avropa İttifaqından çıxmaq qərarına gəlib. Aİ-dən çıxmaq üçün səs verən seçicilərin sayı. Ancaq bu ayrılığın rəsmi prosesi beş ildən çox çəkdi. Brexit-i dəstəkləyənlər Britaniyanın AB-dən kənarda daha güclü iqtisadi artıma nail ola biləcəyinə inanırdılar.

Brexit sonrası iqtisadi inkişaflar

Brexit-in on illik dövrdə Britaniya iqtisadiyyatına təsiri hələ də intensiv müzakirə olunur. Ipsos-un son sorğularına görə, britaniyalıların 52%-i Aİ-yə qayıtmaq istəyir. Lakin 33% bunun əleyhinədir. İctimaiyyətin 48%-i Brexit-in gözlədiklərindən daha pis nəticələrin olduğunu düşünsə də, yalnız 9%-i bunun daha yaxşı olduğunu söyləyir.

Britaniyanın Ticarət Vəziyyəti və Aİ Münasibətləri

Britaniya Brexit-dən sonra Aİ ilə ticarətində bəzi gömrük rüsumlarından azad olsa da, ixracatçılar gömrük prosedurlarından və müxtəlif qadağalardan şikayətlənirlər. İngiltərənin ticarət həcmi 2025-ci ilin aprelindən 2026-cı ilin aprelinə qədər 1,9 trilyon funt sterlinq olaraq qeyd edildi. İxrac 941 milyard funt, idxal isə təxminən 989 milyard funt sterlinq oldu. Bu ticarətin 860 milyard funt-sterlinqi AB ilə həyata keçirilib.

Brexit-in İqtisadi İnkişafa Təsirləri

Brexit-in İngiltərə iqtisadiyyatını 4% - 8%-ə qədər daraltdığı bildirilir. Stenford Universitetinin təhlilinə görə, bu, 2025-ci ilə qədər ölkənin ümumi daxili məhsulunu 6% - 8% azaldıb. İnvestisiyalar 12% azalaraq 18%, məşğulluq 3% azalaraq 4%, məhsuldarlıq isə analoji dərəcələrlə azalıb. Bu mənfi təsirlər Brexit prosesinin yaratdığı qeyri-müəyyənlik, tələbatın azalması və resurs bölgüsündə problemlər kimi amillərdən qaynaqlanır.

Qlobal inkişaflar və Brexit-in Rolu

Covid-19 pandemiyası, Rusiya-Ukrayna müharibəsi və digər beynəlxalq böhranlar Böyük Britaniya iqtisadiyyatına zərər vursa da, ekspertlər Brexit-in artım təzyiqini mühüm amil kimi görürlər. Brexit səbəbiylə investisiyaların potensial səviyyəsindən 10% aşağıda qaldığı təxmin edilir.

Ekspert Rəyləri və Gələcək Gözləntilər

Hökumət İnstitutundan Giles Wilkes bildirir ki, Brexit qəfil çöküşdən çox, zamanla yığılan iqtisadi səhvlərin nəticəsidir. London Kral Kollecindən Jonathan Portes Brexit-i "iqtisadi mübadilə" kimi təyin edir və xərclərin ölçüsünün, onların meydana çıxma sürətinin və qazancların vacibliyini vurğulayır. Bildirilir ki, Brexit-dən sonrakı ticarət maneələri Böyük Britaniyanın ən böyük ticarət tərəfdaşı ilə iş görmək xərclərini artırıb.

Nəticədə Brexit Böyük Britaniyanın mövcud iqtisadi problemlərinin həllini çətinləşdirib. Ölkə aşağı investisiya və zəif məhsuldarlıq artımı kimi problemlərlə üzləşsə də, ticarət intensivliyinin azaldılması və investisiyaların zəiflədilməsi kimi məsələlər vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir.