Cənub-Şərqi Asiyaya Qapı Açıldı: Türkiyə ilə ASEAN arasında ticarət rekord səviyyəyə çatdı

Cənub-Şərqi Asiya Ölkələri Birliyi (ASEAN) Türkiyənin qlobal ticarət şəbəkəsini genişləndirmək strategiyasında mühüm dönüş nöqtəsi olmaqda davam edir. Filippinin paytaxtı Manilada keçirilən 59-cu ASEAN Xarici İşlər Nazirləri Toplantısında Türkiyənin təşkilatın "Dialoq Tərəfdaşlığı" statusunu alması diplomatik və iqtisadi əlaqələrdə yeni səhifə açdı. Təxminən 700 milyonluq nəhəng əhalisi və 4 trilyon dolları aşan iqtisadi ölçüsü ilə dünya iqtisadiyyatının cazibə mərkəzi olan bu bölgə türk ixracatçıları üçün strateji bazardır. İndoneziya, Filippin, Malayziya, Sinqapur, Tayland, Vyetnam, Bruney, Laos, Myanma, Kamboca və Şərqi Timordan ibarət bu 11 üzvlü blokla əlaqələr son illərdə sürət qazanan ticarət rəqəmləri ilə taclanır.

Nəhəng Bazarla Ticarət Həcmi 16 Milyar Dollar Həddini keçdi

Türkiyənin ASEAN-a üzv ölkələrə ixracat cədvəli davamlı yüksəlişini davam etdirir. 2021-ci ildə 2,4 milyard dollar səviyyəsində olan ixracat, 2025-ci ildə yüzdə 17,1 artaraq 2,8 milyard dollara çatıb. Yalnız bu ilin ilk 5 ayında bölgəyə 1,2 milyard dollarlıq ixracat qeydə alınıb. Oxşar fəaliyyət idxal cəbhəsində də nəzərə çarpır. Eyni dövrdə ASEAN ölkələrindən idxal 50,7 faiz artaraq 8,8 milyard dollardan 13,3 milyard dollara yüksəlib. İlin yanvar-may dövründə idxal təxminən 6 milyard dollar təşkil edib. Bu dinamik ticarət axını nəticəsində Türkiyə ilə ASEAN arasında ümumi xarici ticarət həcmi 2025-ci ildə 16,1 milyard dollara çatmışdır

Zərgərlik və Enerji İxracın Lokomotivinə çevrildi

Türkiyənin Cənub-Şərqi Asiya bazarına ixrac etdiyi məhsul qrupları araşdırıldığında yüksək əlavə dəyərli sektorların ön plana çıxdığı görülür. Ötən ilin ixracında birinci yeri 419,4 milyon dollar dəyərində “qiymətli və ya yarı qiymətli daşlar, qiymətli metallar, mirvarilər, imitasiya zərgərlik məmulatları və metal sikkələr” bölməsi tutub. Bu sektoru 412,9 milyon dollarla "mineral yanacaqlar, yağlar və onların distillə edilməsindən əldə edilən məhsullar" izlədi. Üçüncü yerdə Türkiyə sənayesinin gücünü təmsil edən 268 milyon dollarlıq ixracla “qazan, maşın, mexaniki cihaz və alətlər” qərarlaşıb.

Sinqapur Liderliyini Qaldır, Malayziya və İndoneziya İzləyir

Ölkə bazlı ixracat rəqəmləri təhlil edildikdə Türkiyənin bölgədəki ən böyük ticarət tərəfdaşının 709,5 milyon dollar ixrac həcmi ilə Sinqapur olduğu görülür. Sinqapurdan sonra prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın keçən il Asiya turnesi çərçivəsində səfər etdiyi Malayziya və İndoneziya gəlir. Prezident Ərdoğanın təmasları zamanı enerjidən müdafiə sənayesinə qədər kritik sektorlarda əməkdaşlıq müqavilələri müzakirə edilib. Bu diplomatik təşəbbüsün təsiri ilə Türkiyənin Malayziyaya ixracı ötən il 629,2 milyon dollara, İndoneziyaya isə 481,2 milyon dollara çatıb.

Birbaşa investisiyalarda rekord artım

İki region arasında iqtisadi inteqrasiya təkcə ticarətlə məhdudlaşmır, həm də birbaşa investisiyalarda özünü göstərir. Son zamanlar Türkiyədən ASEAN üzvü olan ölkələrə birbaşa investisiyalarda partlayış baş verib. 2023-cü ildə 106,5 milyon dollar səviyyəsində olan birbaşa investisiya məbləği 2024-cü ildə böyük bir sıçrayış edərək 410,4 milyon dollara yüksəldi. İnvestisiyaların bu böyük artımı türk şirkətlərinin Cənub-Şərqi Asiya bazarında daimi iştirakçı olmaq əzmini ortaya qoyur.