Түштүк-Чыгыш Азиянын эшиги ачылды: Түркия менен АСЕАНдын ортосундагы соода рекорддук деңгээлге жетти

Түштүк-Чыгыш Азия мамлекеттеринин Ассоциациясы (АСЕАН) Түркиянын глобалдык соода тармагын кеңейтүү стратегиясында маанилүү бурулуш чекити болуп калууда. Филиппиндин борбор шаары Манилада өткөрүлгөн 59-АСЕАНдын тышкы иштер министрлеринин жыйналышында Түркиянын уюмдун «Диалог өнөктөшү» статусун алышы дипломатиялык жана экономикалык карым – катнаштарда жаңы бир барак ачты. Болжол менен 700 миллион калкы жана 4 триллион доллардан ашкан экономикалык чоңдугу менен дүйнөлүк экономиканын тартылуу борбору болгон бул аймак түрк экспорттоочулары үчүн стратегиялык базар. Индонезия, Филиппин, Малайзия, Сингапур, Таиланд, Вьетнам, Бруней, Лаос, Мьянма, Камбоджа жана Чыгыш Тимордон турган бул 11 мүчөлүү блок менен болгон мамилелер акыркы жылдарда күч алган соода көрсөткүчтөрү менен бекемделген.

Гигант базары менен сооданын көлөмү 16 миллиард долларлык чектен ашты

Түркиянын АСЕАНга мүчө өлкөлөргө экспорт диаграммасы туруктуу өсүүсүн улантууда. 2021-жылы 2,4 миллиард доллар деңгээлинде болгон экспорт, 2025-жылы 17,1 пайызга өсүп, 2,8 миллиард долларга жетти. Үстүбүздөгү жылдын 5 айында эле аймакка экспорт 1,2 миллиард долларды түздү. Ушундай эле активдүүлүк импорттук фронтто да байкалууда. Ошол эле мезгилде АСЕАН өлкөлөрүнөн импорт 50,7 пайызга өсүп, 8,8 миллиард доллардан 13,3 миллиард долларга жетти. Жылдын январь-май айларында импорт болжол менен 6 миллиард долларды түздү. Бул динамикалык соода агымынын натыйжасында Түркия менен АСЕАНдын ортосундагы жалпы тышкы соода көлөмү 2025-жылы16,1 миллиард долларга жетти

Зергерчилик жана энергетика экспорттун локомотивине айланды

Түркиянын Түштүк-Чыгыш Азия рыногуна экспорттогон продукт топтору каралса, кошумча наркы жогору секторлордун алдыңкы планга чыкканы байкалууда. Өткөн жылдын экспортунда биринчи орунду 419,4 миллион доллар менен “баалуу же жарым асыл таштар, асыл металлдар, берметтер, жасалма зер буюмдар жана металл монеталар” бөлүмү ээледи. Бул сектордон кийин 412,9 миллион доллар менен «минералдык отундар, майлар жана аларды дистилляциялоодон алынган продуктулар» турат. Үчүнчү орунда түрк өнөр жайынын күчүн көрсөткөн 268 миллион долларлык экспорт менен "казандар, машиналар, механикалык аппараттар жана шаймандар" орун алды.

Сингапур лидерликти сактайт, Малайзия жана Индонезия ээрчийт

Өлкө боюнча экспорт көрсөткүчтөрү талдоого алынганда Түркиянын аймактагы эң чоң соода өнөктөшүнүн 709,5 миллион доллар экспорт көлөмү менен Сингапур экени көрүлөт. Сингапурдан кийин президент Режеп Таййип Эрдоган өткөн жылдагы Азия турнесинин алкагында барган Малайзия жана Индонезия келет. Президент Эрдогандын жолугушууларында энергетикадан коргонуу өнөр жайына чейин маанилүү тармактарда кызматташуу келишимдери талкууланды. Бул дипломатиялык демилгенин таасири менен Түркиянын өткөн жылы Малайзияга экспорту 629,2 миллион долларга, Индонезияга экспорту 481,2 миллион долларга жетти.

Түз инвестицияларда рекорддук секирик

Эки аймактын ортосундагы экономикалык интеграция соода менен гана чектелбестен, түз инвестицияларда да чагылдырылат. Акыркы убакта Түркиядан АСЕАНга мүчө өлкөлөргө түз инвестицияларда жарылуу болду. 2023-жылы 106,5 миллион доллар деңгээлинде болгон түз инвестициянын көлөмү 2024-жылы чоң секирик жасап, 410,4 миллион долларга чейин өстү. Инвестициялардын мындай эбегейсиз өсүшү түрк компанияларынын Түштүк-Чыгыш Азия рыногунда туруктуу актер болуу чечкиндүүлүгүн көрсөтөт.