Түштүк жана Түштүк-Чыгыш Азияда нөшөрлөп жааган жамгырдан жана селден ондогон адамдар каза болду

24-сентябрдан бери Түштүк жана Түштүк-Чыгыш Азия өлкөлөрүндө Индия, Непал, Таиланд жана Камбоджада таасирин күчөткөн ашыкча жамгыр, бороон-чапкын жана суу ташкындары күнүмдүк жашоону шал болуп, көптөгөн адамдардын өлүмүнө жана чоң материалдык чыгымга алып келди. Индия менен Непалда табигый кырсыктардан ондогон адамдар каза болсо, Таиланд менен Камбоджада жүз миңдеген адамдар сел сууларынан терс таасирин тийгизди.

Индия менен Непалда өмүрдү жоготуу көбөйүүдө

Индиянын түндүгүндөгү Уттар-Прадеш штатында үч күндөн бери тынымсыз жааган жамгырдан улам болгон селде каза болгондордун саны 62ге жетип, 46 киши жаракат алды. Бийлик аймактагы миңден ашуун турак жай жабыркап, билим берүү токтотулганын билдирип, жарандарды зарылчылык болбосо жолго чыкпоого чакырды. Непалда нөшөрлөп жааган жаан жана кар бороонунан улам тоолуу аймактарда кар көчкү жүрсө, турак жайларда сел жана жер көчкү жүрдү. 24-сентябрдан бери өлкө боюнча кеминде 17 адам каза болуп, миңден ашуун адам жер которууга аргасыз болду. Кытай чек арасындагы 7 миң 126 метр бийиктиктеги Химлунг-Химал тоосунда кар көчкүнүн кесепетинен альпинисттер жана аларды колдоо тобунан 14 адам жоголуп, 2 адамдын жансыз денеси табылганы маалымдалган. Кошумчалай кетсек, Палпа аймагындагы жер көчкүдөн 5 адам каза болду.

Таиландда жана Камбоджада жүз миңдеген адамдар жабыркады

Таиланддын борбор шаары Бангкокто Таиланд булуңунан келип чыккан төмөнкү басымдан улам жааган нөшөрлөгөн жамгыр шаардын чыгыш жана жапыз жерлерин суу каптады. Бангкок шаардык муниципалитетинин орун басары Тавида Камолвеж болжол менен 700 миң кишинин суу ташкынынан жабыркаганын жана миңдеген кишинин эвакуация борборлоруна жайгаштырылгандыгын жарыялады. Борбор калаанын бардык 50 району апаат аймагы деп жарыяланып, 24-сентябрдан бери чарчы метрге 320 килограмм жаан-чачындын түшкөнү катталды. Камбоджада Surigae тайфуну себеп болгон селден 10 провинцияда 44 миң 889 үй-бүлө жабыркап, 3 миң 685 үй-бүлө коопсуз аймакка көчүрүлдү. Камбоджанын Табигый кырсыктарды башкаруу боюнча улуттук комитетинин басма сөз катчысы Сот Ким Колмони селдин 40 миңден ашуун үйдү жана болжол менен 50 миң гектар күрүч талаасын суу астында калганын, эң көп зыяндын Баттамбанг, Бантеай Меанчи жана Сием Реап провинцияларында болгонун жарыялады.

"Туруктуу жаан" жана эксперттердин глобалдык ысып кетүү боюнча эскертүүсү

Деңиз жана экология боюнча эксперт Доц. Касецарт университетинин балык чарба факультетинен проф. Доктор Thon Thamrongnawasawat Бангкокто жамгыр булут системалары 30 сааттан ашык бир аймакта турганда пайда болгон "статикалык жаан" экенин билдирди. Глобалдык температуранын жогорулашынын жана «Супер Эль-Ниньо» шарттарынын жаан-чачындын интенсивдүүлүгүнө таасирдүү болгонун белгилеген Тон, температуранын ар бир 1 градус жогорулашында атмосферанын болжол менен 7 пайызга көбүрөөк суу буусун кармай аларын белгиледи. Таиланд булуңунда саатына 40 километрден ашкан муссон шамалдарынын деңиз деңгээлин көтөрүп, Бангкоктогу сууларды эвакуациялоону кыйындатканын белгилеген Тхон, глобалдык жылуулук доорунда «күтүүсүз» деген сөздүн мындан ары колдонулбасын жактап, бийликтердин аба ырайынын болжолдонгондон да катаал кесепеттери болушу мүмкүн деген божомол менен даярдануусу керектигин баса белгиледи.