Günorta we Günorta-Gündogar Aziýada güýçli ýagyş we suw joşmalary sebäpli onlarça adam öldi

24-nji sentýabrdan bäri Hindistanyň, Nepalyň, Taýlandyň we Kambojanyň Günorta we Günorta-Gündogar Aziýa ýurtlarynda täsirini artdyran aşa köp ýagyş, tupan we suw joşmalary gündelik durmuşy ysmaz edip, köp adamyň ölümine we uly maddy zeper ýetmegine sebäp boldy. Tebigy betbagtçylyklar sebäpli Hindistanda we Nepalda onlarça adam ölse-de, ýüzlerçe müň adam Taýlandda we Kambojada suw joşmalaryna ýaramaz täsir etdi.

Hindistanda we Nepalda ömrüň ýitmegi artýar

Hindistanyň demirgazygyndaky Uttar Pradeşde üç gün dowam eden güýçli ýagyş sebäpli suw joşmalarynda ölenleriň sany 62-e ýetdi we 46 adam ýaralandy. Häkimiýetler sebitdäki müňden gowrak ýaşaýyş jaýyna zeper ýetendigini we bilimiň togtadylandygyny mälim etdi we raýatlary zerur bolmasa syýahat etmezlige çagyrdy. Nepalda güýçli ýagyş we gar tupany daglyk ýerlerde gar süýşmegine, ýaşaýyş ýerlerinde suw joşmalaryna we süýşmelere sebäp boldy. 24-nji sentýabrdan bäri ýurt boýunça azyndan 17 adam öldi, müňden gowrak adam başga ýerlere göçürildi. Hytaý serhedinde 7,126 metr belentlikde Himlung Himal dagynda bolan göç sebäpli alpinistlerden we olaryň goldaw toparyndan 14 adamyň ýitendigi we 2 adamyň jesediniň tapylandygy habar berildi. Mundan başga-da, Palpa sebitindäki süýşmede 5 adam öldi.

Taýlandda we Kambojada ýüzlerçe müň adam täsir etdi

Taýlandyň paýtagty Bangkokda, Taýland aýlagyndan gelip çykýan pes basyşly güýçli ýagyş şäheriň gündogar we pes ýerlerini suw basdy. Bangkok şäher häkimliginiň häkiminiň orunbasary Tawida Kamolvej suw joşmasyndan takmynan 700 müň adamyň ejir çekendigini we müňlerçe adamyň ewakuasiýa merkezlerine ýerleşdirilendigini habar berdi. Paýtagtyň 50 etrabynyň hemmesiniň betbagtçylyk sebiti diýlip yglan edilendigine garamazdan, 24-nji sentýabrdan bäri her inedördül metre 320 kilogram ýagyşyň azalandygy hasaba alyndy. Kambojada Surigae taýfuny sebäpli dörän suw joşmasy 10 welaýatda 44 müň 889 maşgala täsir etdi we 3 müň 685 maşgala howpsuz ýerlere göçürildi. Kambojanyň milli betbagtçylyklar bilen göreş komitetiniň metbugat sekretary Soth Kim Kolmony suw joşmasynyň 40 müňden gowrak jaýy we takmynan 50 müň gektar tüwi meýdanlaryny suw astyna alandygyny we iň köp zyýan Battambang, Banteay Menchey we Siem Reap welaýatlarynda bolandygyny aýtdy.

"Durnukly ýagyş" we hünärmenleriň global ýylylyk duýduryşy

Deňiz we daşky gurşaw boýunça hünärmen Dos. Kasetsart uniwersitetiniň balykçylyk fakultetinden prof. Doktor Thon Thamrongnawasawat, Bangkokdaky ýagyşyň "statik ýagyş" dygyny, bulut ulgamlarynyň bir sebitde 30 sagatdan gowrak dowam etmeginde ýüze çykýandygyny aýtdy. Thon, global temperaturanyň ýokarlanmagynyň we "Super El Niño" şertleriniň ygalyň güýçli täsir edýändigini aýtdy we howanyň temperaturasynyň her 1 ýokarlanmagy üçin atmosferanyň takmynan 7 göterim suw bugyny saklap biljekdigini aýtdy. Taýland aýlagynda sagatda 40 kilometre ýetýän musson şemallarynyň deňiz derejesini ýokarlandyrýandygyny we Bangkokdaky suwlary ewakuasiýa etmegini kynlaşdyrýandygyny mälim eden Thon, "garaşylmadyk" sözlemiň global ýylylyk döwründe ulanylyp bilinmejekdigini öňe sürdi we häkimiýetleriň howa çaklamalary bilen çak edilişinden has agyr netijeleriň bolup biljekdigi baradaky çaklamany taýýarlamalydygyny aýtdy.