Cənubi Qafqazda Yeni Era: Professor Qusman regional imkanları və qlobal balansları qiymətləndirdi

İkinci Qarabağ Müharibəsindən sonra Cənubi Qafqazda kartlar yenidən qarışdırılır. Beynəlxalq Jurnalistika Professoru Qusman Anadolu Agentliyinin (AA) müxbirinə verdiyi tənqidi açıqlamalarda, keçmişdə münaqişələrlə tanınan bu strateji coğrafiyanın bu gün qlobal aktyorlar üçün ən mühüm cazibə mərkəzlərindən birinə çevrildiyini vurğulayıb. Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməsi ilə Cənubi Qafqazda yeni əməkdaşlıq və tərəqqi dövrünün qapılarının açıldığını deyən Qusman Bakı ilə İrəvan arasında sülh sazişinin işə salınmasının və imzalanmasının tarixi dönüş nöqtəsi olduğunu bildirib.

Qlobal Güclərin Yeni Qravitasiya Mərkəzi: Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Dəhliz

Regiondakı geosiyasi transformasiyanı vurğulayan Qusman deyib: O, Amerika Birləşmiş Ştatları (ABŞ), Çin və Rusiya kimi qlobal nəhənglərin Cənubi Qafqaza marağının gündən-günə artdığını bildirib. Bu sıx marağın əsasında yeni nəqliyyat dəhlizlərinin və iqtisadi inteqrasiya proseslərinin dayandığını deyən məşhur professor bölgədə Türkiyə üçün böyük imkan pəncərələrinin açıldığını qeyd edib. Xəzər dənizinə birbaşa çıxışı təmin edən Mərkəzi Dəhlizin hazırda nəzəri plandan daha çox praktiki reallığa çevrildiyini vurğulayan Qusman Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən balanslaşdırılmış və çoxşaxəli xarici siyasət nəticəsində Azərbaycanın müstəqil geosiyasi aktor mövqeyinə yüksəldiyini bildirib.

Bakının qlobal diplomatiyadakı yerinə toxunan Qusman bildirib ki, Azərbaycan ABŞ ilə strateji tərəfdaşlıq münasibətləri qurarkən, 2022-ci ildə Rusiya ilə strateji saziş imzalayıb, qonşusu İranla sabit əlaqələr saxlayıb və Avropanın Rusiya karbohidrogenlərinə alternativ axtarışında əvəzsiz enerji tərəfdaşına çevrilib. Azərbaycanın da Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əlaqələrini sürətlə gücləndirdiyini deyən Qusman Prezident Əliyevin Özbəkistan və Qırğızıstana səfərlərinin bu inteqrasiya prosesini daha da sürətləndirdiyini diqqətə çatdırıb.

Zəngəzur Dəhlizi: Regional Sülhün və İqtisadi İnteqrasiyanın Açarı

Qusman Azərbaycanla Naxçıvan arasında birbaşa nəqliyyat əlaqəsini yaradacaq Zəngəzur dəhlizinin əhəmiyyətindən xüsusi qeyd edib və bu marşrutun nəinki iki regionu birləşdirəcəyini, həm də gələcəkdə dünyanın ən mühüm ticarət yollarından biri olacağını müdafiə edib. Zəngəzur dəhlizini “sülh dəhlizi” kimi xarakterizə edən professor qeyd edib ki, bu xətt Türkiyəyə Anadoludan tutmuş Orta Asiyanın zəngin bazarlarına qədər uzanan iqtisadi və siyasi nüfuzunu möhkəmləndirmək üçün unikal imkanlar təqdim edir. Mərkəzi Asiya ölkələrinin yüksək iqtisadi potensialına diqqət çəkən Qusman Qərb dünyasının da enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat xətləri və Mərkəzi Asiya bazarlarına çıxış baxımından Cənubi Qafqazla yaxından maraqlandığını bildirib.

Keçmişdə Azərbaycanın Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin uzaqgörən təşəbbüsü ilə həyata keçirilən Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) Neft Kəməri; ABŞ, Rusiya, İngiltərə, Fransa və Türkiyə kimi müxtəlif aktorların maraqlarını ortaq məxrəcdə bir araya gətirərək bunun necə bir uğur hekayəsinə çevrildiyini xatırladan Qusman bu gün Cənubi Qafqazda yeni imkanların oxşar qazan-qazan düsturu ilə idarə edilməli olduğunu vurğuladı.

Ankara-Bakı Alyansının Tarixi Rolu və Şuşa Bəyannaməsi

Rusiya-Ukrayna müharibəsi səbəbindən qlobal ticarət, enerji və logistika marşrutlarının köklü şəkildə dəyişdiyi bir vaxtda Türkiyə ilə Azərbaycan arasında sarsılmaz əlaqələrin regional sabitliyin ən böyük təminatı olduğunu bildirən Qusman iki qardaş ölkənin taleyinin birliyinə diqqət çəkib. 2-ci Qarabağ müharibəsi zamanı Türkiyənin Azərbaycana təklif etdiyi güclü həmrəyliyin əhəmiyyətinə toxunan professor Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Bakıda keçirilən tarixi Zəfər Paradında iştirakının Azərbaycan xalqının yaddaşına silinməz həkk olunduğunu bildirib.

Prezident İlham Əliyevlə Prezident Ərdoğan arasındakı qarşılıqlı etimadın və şəxsi harmoniyanın ən mürəkkəb böhranların həllində əsas rol oynadığını deyən Qusman sözlərini iki ölkə arasında müttəfiqliyi institusional və hüquqi çərçivədə yerləşdirən Şuşa Bəyannaməsinin bir çox illər Ankara-Bakup münasibətlərinin gələcək xarakterini müəyyən edəcək ən fundamental sənəd olduğunu vurğulayaraq sözlərini yekunlaşdırıb.