Ərdoğanın Astana səfəri: Strateji tərəfdaşlıqda yeni dövr

Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan Qazaxıstan Prezidenti Kasım Cömert Tokayevin dəvəti ilə Astanaya mühüm səfər edib. Türkiyə ilə Qazaxıstan arasındakı əlaqələrin strateji ölçüsünü gücləndirməyi hədəfləyən bu səfər enerji, ticarət, nəqliyyat və müdafiə sənayesi kimi bir çox sahədə yeni işbirlikləri gətirə bilər.

İkitərəfli Münasibətlərdə Yeni Dönem

Ərdoğanın səfərindən əvvəl Astanada hazırlıqlar tamamlandı. Astananın hər yerində Türkiyə və Qazaxıstan bayraqları asıldığı halda, rəsmi görüşlərin keçiriləcəyi ərazilərdə sıx təhlükəsizlik tədbirləri görülüb. Bu səfər ötən il Ankaraya səfər etmiş Tokayevin təmaslarının davamıdır və iki ölkə arasında siyasi əlaqələrin dərinləşməsinə töhfə verir.

Strateji məsələlər masadadır

Astanada keçiriləcək danışıqlarda enerji, nəqliyyat, ticarət və müdafiə sənayesi kimi əsas sektorlarda əməkdaşlıq məsələsi müzakirə olunacaq. Qazaxıstan Prezident Sarayı Akordadan verilən açıqlamalara görə, liderlər iki ölkə arasındakı münasibətləri “genişləndirilmiş strateji tərəfdaşlıq” səviyyəsinə yüksəltməyi hədəfləyirlər.

Yüksək Səviyyəli Danışıqlar

Ərdoğan və Tokayev Qazaxıstan-Türkiyə Yüksək Səviyyəli Strateji Əməkdaşlıq Şurasının 6-cı Toplantısına da rəhbərlik edəcəklər. Bu görüş iki ölkənin gələcək əməkdaşlıq perspektivlərinin müəyyənləşdirilməsində mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bundan əlavə, liderlər mayın 15-də Qazaxıstanın Türküstan şəhərində keçiriləcək Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) Dövlət Başçılarının Qeyri-rəsmi Zirvə Toplantısında bir araya gələcəklər.

Geosiyasi balans və enerji təhlükəsizliyi

Ərdoğanın Astana səfəri həm də Rusiya-Ukrayna müharibəsindən sonra formalaşan yeni geosiyasi balanslar baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Türkiyə ilə Qazaxıstan arasında əməkdaşlıq xüsusilə Mərkəzi Asiya, Cənubi Qafqaz və Xəzər dənizi xətti üzrə ticarət və enerji yolları vasitəsilə daha da strateji xarakter alır.

Mərkəzi Dəhliz və Ticarət Yolları

Görüşlərdə Mərkəzi Dəhliz və transxəzər nəqliyyat layihələrinin inkişafı kimi məsələlər prioritet olacaq. Çin və Avropa arasında alternativ ticarət yolu hesab edilən bu dəhlizdə iki ölkə arasında koordinasiyanın artırılması hədəflənir. Bundan əlavə, Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri ilə nəql edilən Qazaxıstan neftinin həcminin artırılması da gündəmin mühüm mövzularından biridir.

İqtisadi Əməkdaşlıq və İnvestisiyalar

Mütəxəssislər bildirirlər ki, Qazaxıstanın enerji resursları və tranzit ölkə mövqeyi Türkiyənin Avropaya açılan logistika mərkəzi rolu ilə birləşdirildikdə, iki ölkə bir-birini tamamlayır. Səfər çərçivəsində ticarət həcminin artırılması ilə bağlı yeni hədəflərin açıqlanması və nəqliyyat layihələrində daha əhatəli əməkdaşlığın gündəmə gətiriləcəyi gözlənilir.

Türk şirkətlərinin Qazaxıstanda rolu

Qazaxıstanda fəaliyyət göstərən türk şirkətlərinin xüsusilə tikinti, infrastruktur, enerji, mədənçilik və xidmət sektorlarında əhəmiyyətli investisiyaları var. Astananın modernləşdirilməsi prosesində türk podratçı şirkətlərinin həyata keçirdikləri layihələr iqtisadi əlaqələrin ən bariz nümunələrindəndir. Rəsmi məlumatlara görə, Qazaxıstanda təxminən 4 min türk sərmayəli şirkət fəaliyyət göstərir.

Mədəni və Akademik əməkdaşlıqlar

Türkiyə ilə Qazaxıstan arasındakı əlaqələr iqtisadi və siyasi ölçülərlə məhdudlaşmır. İki ölkə arasında ortaq tarix, mədəni yaxınlıq və təhsil sahəsində əməkdaşlıq da əlaqələrin mühüm elementlərini təşkil edir. Türküstandakı Əhməd Yəsəvi Universiteti də bu əməkdaşlığın simvolik qurumları arasındadır. Türkiyədə təhsil alan qazax tələbələrin sayının artması cəmiyyətlərarası qarşılıqlı əlaqəni gücləndirən amillər arasında hesab edilir.

Turizm və Viza Obyektləri

Keçən il Türkiyəyə gələn qazax turistlərin sayı 863 minə, eyni dövrdə Qazaxıstana gələn türk turistlərin sayı isə 130 minə çatdı. Qazaxıstan hökuməti turizm və investisiya əlaqələrini yaxşılaşdırmaq üçün Türkiyə vətəndaşlarının ölkədə vizasız qalma müddətini 30 gündən 90 günə qədər artırıb.

Diplomatik Münasibətlər Tarixi

Türkiyə, 16 dekabr 1991-ci ildə müstəqilliyini elan edən Qazaxıstanı tanıyan ilk ölkələr sırasında iki ölkə arasında Dip2 arasında rəsmi əlaqələr qurulub. 1992. Bu gün Türkiyənin Astanadakı səfirliyindən əlavə Almatı, Aktau və Türküstanda baş konsulluqları və Çimkənddə fəxri konsulluqları fəaliyyət göstərir. Qazaxıstanın baş konsulluqları Ankara Səfirliyi ilə birlikdə İstanbul, Antalya və İzmirdə fəaliyyət göstərir.

Strateji Tərəfdaşlığın İnkişafı

2009-cu ildə "Strateji Tərəfdaşlıq Sazişi"nin imzalanması ilə əlaqələr yeni mərhələyə keçdi və Qazaxıstanda da "Genişləndirilmiş Tərəfdaşlıq20" səviyyəsinə yüksəldi. TDT-nin qurucu üzvləri arasında. İki ölkə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı, Asiyada Əməkdaşlıq və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə (CICA) və İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı kimi beynəlxalq platformalarda da sıx əməkdaşlıq edir.

Nəticədə prezident Ərdoğanın Astanaya səfəri təkcə Türkiyə arasında deyil, həm də Qazaxıstan arasında strateji və geniş perspektiv əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə xidmət edir. regional və beynəlxalq səviyyədə. Gələcəkdə bu əməkdaşlığın daha da dərinləşməsi və yeni sazişlərlə zənginləşməsi gözlənilir.