Erdog'anning Ostonaga tashrifi: Strategik hamkorlikda yangi davr

Prezident Rejep Tayyip Erdo'g'an Qozog'iston Prezidenti Kasım Cömert Tokayevning taklifiga binoan Ostonaga muhim tashrif buyurdi. Turkiya va Qozog’iston o’rtasidagi munosabatlarning strategik jihatini kuchaytirishni maqsad qilgan bu tashrif, energiya, savdo, transport va mudofaa sanoati kabi ko’plab sohalarda yangi hamkorliklarga olib kelishi mumkin.

Ikki tomonlama munosabatlarda yangi davr

Erdog’anning tashrifidan oldin Ostonada tayyorgarlik ishlari yakunlandi. Ostona bo'ylab Turkiya va Qozog'iston bayroqlari osilgan bo'lsa, rasmiy uchrashuvlar o'tkaziladigan hududlarda ham qattiq xavfsizlik choralari ko'rildi. Bu tashrif o‘tgan yili Anqaraga tashrif buyurgan Tokayevning muloqotlarining davomi bo‘lib, ikki davlat o‘rtasidagi siyosiy munosabatlarning chuqurlashishiga hissa qo‘shadi.

Strategik masalalar muhokama qilinadi

Ostonadagi muzokaralar chog‘ida energiya, transport, savdo va mudofaa sanoati kabi muhim tarmoqlarda hamkorlik masalasi muhokama qilinadi. Qozog'iston Prezidentlik saroyi Akorda tomonidan qilingan bayonotlarga ko'ra, liderlar ikki davlat o'rtasidagi munosabatlarni "kengaytirilgan strategik sheriklik" darajasiga ko'tarishni maqsad qilgan.

Yuqori darajadagi muzokaralar

Erdo'g'an va Tokayev Qozog'iston-Turkiya Oliy darajali strategik hamkorlik kengashining 6-yig'ilishini ham boshqaradi. Ushbu uchrashuv ikki davlat oʻrtasidagi hamkorlik istiqbollarini belgilashda muhim ahamiyatga ega. Bundan tashqari, liderlar 15 may kuni Qozog'istonning Turkiston shahrida bo'lib o'tadigan Turkiy Davlatlar Tashkiloti Davlat rahbarlarining norasmiy sammitida uchrashadi.

Geosiyosiy muvozanat va energiya xavfsizligi

Erdo'g'anning Ostonaga tashrifi ham Rossiya-Urushdan keyingi yangi geosiyosiy muvozanat nuqtai nazaridan katta ahamiyatga ega. Turkiya va Qozog'iston o'rtasidagi hamkorlik, ayniqsa, Markaziy Osiyo, Janubiy Kavkaz va Kaspiy dengizidagi savdo va energiya yo'llari orqali yanada strategik bo'lib bormoqda.

Markaziy koridor va savdo yo'llari

Uchrashuvlarda Markaziy koridorni rivojlantirish va trans-Kaspiy transport loyihalari kabi mavzular ustuvor bo'ladi. Xitoy va Yevropa oʻrtasida muqobil savdo yoʻli sifatida koʻrilgan ushbu koridorda ikki davlat oʻrtasidagi muvofiqlashtirishni kuchaytirish maqsad qilingan. Bundan tashqari, Boku-Tbilisi-Jayhan quvuri orqali tashiladigan qozoq nefti miqdorini oshirish kun tartibidagi muhim mavzulardan biridir.

Iqtisodiy hamkorlik va investitsiyalar

Mutaxassislarning taʼkidlashicha, Qozogʻistonning energiya manbalari va tranzit mamlakat mavqei Turkiyaning Yevropaga ochilgan logistika markazi roli bilan birlashganda, ikki davlat bir-birini toʻldiruvchi sheriklarga aylanadi. Tashrif doirasida savdo hajmini oshirishga qaratilgan yangi maqsadlar e'lon qilinishi va transport loyihalarida yanada keng qamrovli hamkorlik kun tartibiga olib chiqilishi kutilmoqda.

Qozog'istondagi Turk kompaniyalarining roli

Qozog'istonda faoliyat yuritayotgan turk shirkatlari, ayniqsa, qurilish, infratuzilma, energiya, tog'-kon va xizmat ko'rsatish sohalarida muhim sarmoyalarga ega. Ostonani modernizatsiya qilish jarayonida turk pudratchi kompaniyalari tomonidan amalga oshirilgan loyihalar iqtisodiy munosabatlarning eng yorqin namunalaridandir. Rasmiy ma'lumotlarga ko'ra, Qozog'istonda turk kapitali ishtirokida 4 mingga yaqin shirkat faoliyat yuritmoqda.

Madaniy va akademik hamkorlik

Turkiya va Qozog'iston o'rtasidagi aloqalar faqat iqtisodiy va siyosiy jihatlar bilan chegaralanmaydi. Ikki davlat o‘rtasidagi mushtarak tarix, madaniy yaqinlik va ta’lim sohasidagi hamkorlik ham munosabatlarning muhim elementlarini tashkil etadi. Turkistondagi Ahmet Yesevi universiteti ham bu hamkorlikning ramziy muassasalari sirasiga kiradi. Turkiyada tahsil olayotgan qozog’istonlik talabalar sonining ortishi jamiyatlararo o’zaro hamkorlikni kuchaytiruvchi omillar qatorida ko’riladi.

Turizm va viza imkoniyatlari

O’tgan yili Turkiyaga tashrif buyurgan qozog’istonlik sayyohlar soni 863 ming nafarga yetgan bo’lsa, ayni davrda Qozog’istonga tashrif buyurgan turk sayyohlar soni 130 ming nafarga yetgan edi. Qozog‘iston hukumati turizm va sarmoya aloqalarini yaxshilash maqsadida Turkiya fuqarolarining mamlakatda vizasiz qolish muddatini 30 kundan 90 kunga oshirdi.

Diplomatik aloqalar tarixi

Turkiya 1991-yil 16-dekabrda mustaqilligini e’lon qilgan Qozog‘istonni tan olgan birinchi davlatlar qatorida ikki davlat o‘rtasida rasmiy aloqalar o‘rnatildi. 1992. Bugungi kunda Turkiyaning Ostonadagi elchixonasidan tashqari Olmaota, Aktau va Turkistonda bosh konsulliklari va Chimkentda faxriy konsulliklari mavjud. Qozog‘istonning bosh konsulliklari Istanbul, Antaliya va Izmirda Anqara elchixonasi bilan birga faoliyat ko‘rsatmoqda.

Strategik hamkorlikni rivojlantirish

2009-yilda “Strategik hamkorlik shartnomasi” imzolanishi bilan aloqalar yangi bosqichga ko‘tarildi va Qozog‘istonda ham “Kengaytirilgan hamkorlik strategiyasi20” darajasiga ko‘tarildi. TDTning ta'sischi a'zolari orasida. Ikki davlat Birlashgan Millatlar Tashkiloti, Islom hamkorlik tashkiloti, Osiyoda hamkorlik va ishonch chora-tadbirlari boʻyicha konferensiya (OIHQ) va Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti kabi xalqaro platformalarda ham yaqindan hamkorlik qilmoqda.

Natijada Prezident Erdoʻgʻanning Ostonaga tashrifi nafaqat Turkiya oʻrtasidagi munosabatlarni, balki Qozogʻiston oʻrtasidagi strategik va keng koʻlamli hamkorlikni yanada mustahkamlashga xizmat qilmoqda. mintaqaviy va xalqaro darajada. Kelgusida bu hamkorliklar yanada chuqurlashishi va yangi kelishuvlar bilan boyitishi kutilmoqda.