Hörmüz boğazında kritik hədd: Böyük Britaniyadan "ciddi təhlükə" xəbərdarlığı və İranın güc nümayişi

Amerika Birləşmiş Ştatları ilə İran İslam Respublikası arasında son vaxtlar artan hərbi gərginlik və qarşılıqlı cavab hücumları qlobal enerji nəqlinin ürəyi olan Hörmüz boğazını yenidən böyük böhran həddinə çatdırıb. Regionda təhlükəsizlik vəziyyətinin kövrəkliyi artdıqca, beynəlxalq gəmiçilik xətləri həyəcan vəziyyətinə gətirilib. Birləşmiş Krallıq Dəniz Ticarət Əməliyyatları Agentliyi (UKMTO) son fövqəladə hallar hesabatında Hörmüz boğazında dəniz təhlükəsizliyi təhdid səviyyəsinin "ciddi" kateqoriyada qaldığını açıqlayıb.

İngiltərədən Dənizçilərə Həyati Xəbərdarlıq: Təhlükəsizlik Səviyyəsi "Ciddi"

UKMTO bölgədə üzən ticarət gəmilərinin təhlükəsizlik protokollarına ciddi şəkildə riayət etməli olduğunu vurğuladı. İranın Hörmüz boğazını bağlamaqla hədələyən bəyanatlarından sonra alternativ keçid yolları ilə bağlı əməliyyat təfərrüatları paylaşılıb. Açıqlamada bölgədə cənub marşrutundan aktiv istifadə oluna biləcəyi və bu xəttin ikitərəfli dəniz nəqliyyatını problemsiz idarə etmək üçün genişləndirildiyi bildirilib.

Cənub marşrutu və təhlükəsiz keçid protokolları

Dənizçilər üçün nəşr olunan bələdçidə bölgədəki hərbi ünsürlər tərəfindən edilə biləcək radio zənglərinə hazır olmaq və mümkün mina təhlükəsi zonalarına maksimum diqqət yetirmək istənilib. UKMTO gəmi kapitanlarına Dəniz Əməkdaşlığı və Gəmiçilik üzrə Rəhbərlik (NCAGS) bölməsi ilə daimi əlaqə saxlamağı və müəyyən edilmiş koordinasiya prosedurlarını həyata keçirməyi tövsiyə etdi. Bununla belə, o da bildirilib ki, NCAGS ilə koordinasiya qanuni öhdəlik deyil və gəmilər heç bir səlahiyyətli qurumdan icazə almadan və ya ödəniş etmədən cənub marşrutundan sərbəst istifadə edə bilərlər.

Qərb müttəfiqlərinin təhlükəsizliklə bağlı xəbərdarlıqlarına baxmayaraq, Tehran cəbhəsindən gərginliyi daha da artıracaq sərt bəyanat gəldi. İran İslam Şurası Məclisinin Milli Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Komissiyasının sözçüsü İbrahim Rezai Hörmüz boğazı üzərindəki suverenlik iddialarını təkrarlayıb. Rizai rəsmi açıqlamasında "Hörmüz boğazını güc tətbiq edərək nəzarəti ələ keçirdik və yenidən güc tətbiq edərək qoruyacağıq" deyərək hərbi müdaxilədən çəkinməyəcəkləri mesajını verdi.

Qlobal neft ticarətinin təxminən üçdə birinin keçdiyi bu kritik su yolunda böhran enerji bazarlarında və beynəlxalq diplomatiyada dərin narahatlıq yaratmağa davam edir. Ekspertlər xəbərdarlıq edir ki, regionda hərbi fəaliyyət nəzarətdən çıxsa, qlobal təchizat böhranı yarana bilər.