Hormuz bogazyndaky möhüm çäk: Angliýadan duýduryş we Eýranyň güýç görkezmegi

Amerikanyň Birleşen Ştatlary bilen Eýran Yslam Respublikasynyň arasynda soňky döwürde güýçlenýän harby dartgynlyk we özara ar alyş hüjümleri global energiýa transportynyň merkezi bolan Hormuz bogazyny ýene-de uly krizisiň bosagasyna getirdi. Sebitdäki howpsuzlyk ýagdaýynyň gowşaklygy bilen halkara transport liniýalary hüşgär boldy. Angliýanyň Deňiz Söwda Amallary Guramasy (UKMTO) soňky gyssagly hasabatynda Hormuz bogazyndaky deňiz howpsuzlygy howpunyň derejesiniň "çynlakaý" kategoriýada galýandygyny habar berdi.

Angliýadan deňizçilere möhüm duýduryş: Howpsuzlyk derejesi 'Çynlakaý'

UKMTO sebitde ýüzýän söwda gämileriniň howpsuzlyk teswirnamalaryna berk boýun bolmalydygyny aýtdy. Eýranyň Hormuz bogazyny ýapmak baradaky haýbat atyjy sözlerinden soň alternatiw geçelgeler bilen baglanyşykly iş jikme-jiklikleri paýlaşyldy. Beýanatda sebitdäki günorta marşrutyň işjeň ulanylyp bilinjekdigi we bu liniýanyň hiç hili kynçylyksyz iki taraplaýyn deňiz gatnawyny dolandyrmak üçin giňeldilendigi aýdylýar.

Günorta ýol we ygtybarly geçiş protokollary

Deňizçiler üçin neşir edilen gollanmada sebitdäki harby elementler tarapyndan edilip bilinjek radio jaňlaryna taýyn bolmak we minanyň howp abanýan ýerlerine has köp üns bermek haýyş edildi. UKMTO gämi ussalaryna Deňiz hyzmatdaşlygy we ippingük daşamak boýunça görkezme (NCAGS) bölümi bilen hemişe aragatnaşyk saklamagy we bellenen utgaşdyryş amallaryny ýerine ýetirmegi maslahat berdi. Şeýle-de bolsa, NCAGS bilen utgaşdyrmagyň kanuny borç däldigi we gämileriň haýsydyr bir ygtyýarly edaranyň rugsady bolmazdan ýa-da töleg tölemezden günorta ýoluny erkin ulanyp biljekdigi mälim edildi.

Günbatar ýaranlarynyň howpsuzlyk duýduryşlaryna garamazdan Tähran frontundan dartgynlygy hasam artdyrjak berk söz geldi. Eýran Yslam Maslahat Assambleýasynyň Milli Howpsuzlyk we Daşary Syýasat Komissiýasynyň metbugat sekretary Ybraýym Rezai, Hormuz bogazynyň üstündäki özygtyýarlylyk talaplaryny gaýtalady. Resmi beýanatynda Rizai: "Biz Hormuz bogazyny güýç ulanyp ele aldyk we güýç ulanyp ýene gorarys" -diýip, harby gatyşmakdan saklanmajakdyklaryny habar berdi.

Dünýä nebit söwdasynyň takmynan üçden birinden geçýän bu möhüm suw ýolundaky krizis, energiýa bazarlarynda we halkara diplomatiýada uly aladalary dowam etdirýär. Hünärmenler, sebitdäki harby işjeňlik gözegçilikden çyksa, global üpjünçilik krizisiniň döremeginiň mümkindigini duýdurýarlar.