İordan çayının qərb sahilində İsrailə tarixi embarqo: 12 ölkənin birgə sanksiya qərarı və Yaxın Şərqdə artan gərginlik

Qərb dünyası İordan çayının qərb sahilində beynəlxalq hüququ pozan qeyri-qanuni yəhudi məskunlaşmalarına qarşı görünməmiş sanksiya addımı atıb. Danimarka, Finlandiya, Fransa, İslandiya, İrlandiya, Norveç, Polşa, Portuqaliya, İspaniya, İsveç, İngiltərə və Kanada da daxil olmaqla 12 ölkə ortaq bəyannamə yayaraq, bu bölgələrdə istehsal olunan mallara hərtərəfli ticarət embarqosu tətbiq etməyə qərar verdiklərini açıqlayıb. Sözügedən addım indiki İsrail hökumətinin işğal olunmuş ərazilərdəki siyasətlərinə qarşı Qərb cəbhəsinin bu günə qədərki ən sərt və ən mütəşəkkil diplomatik reaksiyası kimi qeydə alınıb.

On iki ölkənin xarici işlər nazirlərinin yaydığı birgə bəyanatda İsrailin İordan çayının qərb sahilindəki fəaliyyətinin iki dövlətli həllin əsasını tamamilə dinamikləşdirdiyi və sahədəki humanitar vəziyyətin gündən-günə daha da kritikləşdiyi bildirilib. Fələstinlilərin torpaqlarını zorla qəsb edən radikal məskunlaşmaçıların törətdiyi zorakılıqlara diqqət çəkən bəyanatda, iki dövlətli həll vizyonunun qorunub saxlanmasının daimi sülh üçün həyati əhəmiyyət daşıdığı bildirilib.

"İki Dövlətli Həll yeganə çıxış yoludur"

Qərarın ən güclü tərəfdarlarından biri olan Böyük Britaniyanın xarici işlər naziri Ed Milibend Britaniya parlamentindəki çıxışında tarixi açıqlamalar verib. Özünün də yəhudi əsilli olduğunu xatırladan Miliband, "İsrail Dövlətinin təhlükəsizliyinə bağlılığım sarsılmazdır, lakin bu, müstəqil Fələstin Dövlətini dəstəkləməyimə mane olmur" dedi. Qəzzada baş verən humanitar faciəni “dünyanın və İngiltərənin vicdanından heç vaxt silinməyəcək qara ləkə” olaraq xarakterizə edən Miliband, İordan çayının qərb sahilində ekstremist məskunlaşanların həyata keçirdiyi fəaliyyətlərin sistematik etnik təmizləmə səviyyəsinə çatdığını qəbul etdiklərini açıqlayıb. Britaniya həmçinin regiondakı təhdidlərlə mübarizə çərçivəsində İran və Hizbullaha qarşı yeni sanksiya paketləri təqdim edib.

Oxşar qətiyyət mesajı Fransadan da gəlib. Fransanın xarici işlər naziri Jan-Noel Barrot sosial media hesabından verdiyi açıqlamada işğal altındakı Fələstin torpaqlarında qurulan qeyri-qanuni yaşayış məntəqələri ilə bütün ticarət əlaqələrini dayandıracaqlarını təsdiqləyib. İordan çayının qərb sahilinin partlayış həddinə çatdığını vurğulayan Barrot, İsrail rəhbərliyinin bu vəziyyətin yaratdığı qeyri-qanuni müstəmləkəçilik fəaliyyətlərinə və zorakılıq spiralına dərhal son qoymalı olduğunu qeyd edib.

Vaşinqton qərara qarşı: Diplomatik böhran gəlir

Avropa və Kanadanın qəbul etdiyi bu radikal qərar Vaşinqton cəbhəsində böyük narahatlıqla qarşılandı. ABŞ-ın İsraildəki səfiri Mike Huckabee embarqo qərarına sərt reaksiya verib və xəbərdarlıq edib ki, bu addımı atan Britaniya şirkətlərinə ABŞ-ın bir çox ştatlarında biznes fəaliyyəti qadağan oluna bilər. Bu diplomatik gərginlikdən sonra İngiltərənin baş naziri Endi Burnhemlə ABŞ prezidenti Donald Tramp arasında təcili telefon danışığı aparıldığı bildirilib. İsrail prezidentiİsaak Hersoqsanksiya tətbiq etmək qərarına gələn ölkələri sərt şəkildə tənqid edib və bu dövlətlərin "tarixin yanlış tərəfində" mövqe tutduqlarını müdafiə edib.

İsrail hökuməti Böyük Britaniyanın bu qərarına cavab olaraq Qüdsdə fəaliyyət göstərən Britaniya konsulluğunu bağlamaq qərarına gəlib. Beynəlxalq ictimaiyyətin böyük bir hissəsi, xüsusilə Birləşmiş Millətlər, İordan çayının qərb sahilindəki yaşayış məntəqələrini qeyri-qanuni işğal bölgələri olaraq təyin edərkən; İsrail bölgənin statusunun mübahisəli olduğunu iddia etməkdə davam edir.

Embarqo Qərarına Türkiyədən Tam Dəstək

Türkiyə Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyi 12 ölkənin qeyri-qanuni məskunlaşmalarla ticarəti qadağan edən qərarını alqışladığını açıqlayıb. Nazirlikdən verilən yazılı açıqlamada, "Birləşmiş Krallıq, Fransa və Kanadanın liderliyi ilə atılan bu addımı şiddətlə dəstəkləyirik. Qanunsuz məskunlaşmalar sistemli işğal siyasətinə çevrilir və Fələstin Dövlətinin varlığını təhdid edir."

BƏƏ-nin 7 Oktyabr Hücumlarından əvvəl məxfi kəşfiyyat iddiası

İsraildə keçiriləcək kritik seçkilərdən əvvəl ölkənin köklü qəzetlərindən biri olan Haaretzdə dərc olunan xəbər bomba kimi gündəmə düşüb. Xəbərə görə, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ) prezidentiMəhəmməd bin Zaidİsrailin baş naziriBenyamin Netanyahuya 7 oktyabr 2023-cü ildə baş verəcək böyük HƏMAS hücumundan təxminən həftə yarım əvvəl birbaşa zəng edərək xəbərdar edib. BƏƏ liderinin bu hücumun bütün bölgəni geri dönməz qeyri-sabitliyə aparacağını ifadə etdiyi və Netanyahunun bu xəbərdarlıqlara çox sakit yanaşaraq “Hər bir ssenariyə hazırıq” cavabını verdiyi iddia edilib.

Səudiyyə Ərəbistanı ilə Yəmən arasında münaqişələr intensivləşir

Yəməndə İranın dəstəklədiyi husilər ilə Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi koalisiyanın dəstəklədiyi Yəmən hökumət qüvvələri arasında müharibə yeni mərhələyə qədəm qoyub. Husilərin Səudiyyə Ərəbistanının cənubundakı strateji neft və enerji obyektlərini hədəf alan raket və dron hücumları böyük böhrana səbəb olub. Səudiyyə Ərəbistanının Energetika Nazirliyi hücumlardan sonra bəzi enerji obyektlərində yanğın baş verdiyini və təhlükəsizlik səbəbi ilə istehsalın müvəqqəti dayandırıldığını açıqlayıb. Koalisiya qüvvələri hücumlarda 73 nəfərin yaralandığını açıqlayıb.

Bu hücumlar Yəmən ordusunun Husilərin nəzarətində olan paytaxt Sənanı geri almaq üçün əl-Cəvf bölgəsində yeni cəbhə açaraq əks-hücum əməliyyatına başladığı bir vaxtda baş verib. Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi də bəyanat yayaraq, husilərin Səudiyyə Ərəbistanı ərazisinə hücumlarını kəskin şəkildə pisləyib və təcavüzkar hərəkətlərə dərhal son qoymağa çağırıb.

ABŞ Ordusu tərəfindən İranın Neft Limanlarını bombalaması

Fars körfəzində hərbi fəallıq pik həddə çatıb. ABŞ ordusu İranın ən mühüm neft ixrac limanlarından biri olan Hark adası və Hörmüzqan vilayətinin Cask şəhəri yaxınlığındakı hərbi və logistik hədəfləri havadan vurub. ABŞ-ın yüksək səviyyəli rəsmiləri hava hücumlarında bəzi İran neft tankerlərinin də birbaşa hədəfə alındığını təsdiqləyiblər.

Buna cavab olaraq İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin ən müasir pilotsuz sualtı sistemi Dive-LDi Hörmüz boğazında ələ keçirdiklərini açıqladı. 6 min metr dərinliyə enə bilən və dəniz dibinin xəritəsini çəkmə, mina aşkarlama və kəşfiyyat toplama imkanlarına malik bu avtonom avtomobilin ələ keçirilməsi iki super güc arasındakı casusluq müharibələrini yeni bir ölçüyə daşıdı.