İraqdan Böyük Enerji Hərəkəti: Türkiyə və Suriyadan Yeni Neft Kəməri Kampaniyası

Kartlar qlobal enerji dəhlizlərində yenidən paylanarkən, İraq administrasiyası Hörmüz boğazındakı dərin böhrana və davam edən blokada təhlükəsinə qarşı strateji addım atır. Bağdad rəhbərliyi ölkə iqtisadiyyatının can damarı olan neft ixracını təmin etmək üçün istiqamətini şimala və qərbə çevirərək Türkiyə və Suriyanın Aralıq dənizi limanlarına qədər uzanacaq yeni neft kəmərlərinin tikintisini sürətləndirib.

Hörmüz Boğazı Böhranına Qarşı Strateji Aralıq dənizi marşrutu

İraqın cənubunda zəngin ehtiyatlara malikBəsrədən və şimaldaKərkük bölgələrindən başlayacaq yeni xətt layihəsi Türkiyənin Ceyhan Limanı ilə Suriyanın Tartus və Latakiya şəhərləri arasında strateji bir nöqtədə yerləşən Baniyas Limanını hədəf alır. Planlaşdırılan nəhəng layihənin növbəti mərhələlərində marşrutun İordaniyanın Qırmızı dəniz sahilindəki liman şəhəri Aqabaya qədər uzanması nəzərdə tutulur. İraqın neft naziriBesim Məhəmməd Hüdeyir rəsmi xəbər agentliyi İNAya verdiyi açıqlamada, sözügedən boru kəmərinin texniki-iqtisadi əsaslandırmalarının ciddi şəkildə davam etdiyini vurğulayıb. Hüdeyir İraq neftinin fasiləsiz olaraq dünya bazarlarına çıxması üçün dəqiq və qətiyyətli bir ixrac strategiyasına sahib olduqlarının vurğuladı.

İqtisadi Asılılıq və Alternativ İxrac Kanallarının Önəmi

İraq iqtisadiyyatı demək olar ki, bütünlüklə neft ticarətinə borclu olan bir struktur nümayiş etdirir. Normal dövrlərdə dövlət gəlirlərinin 90 faizindən çoxunu təşkil edən neft ixracı həm də ölkədə sosial tarazlığın ən böyük qoruyucusudur. Büdcə sektorunda çalışanlar, pensiyaçılar və sosial yardım alanlar da daxil olmaqla 10 milyondan çox vətəndaşın aylıq əməkhaqqı birbaşa dövlət büdcəsindən, yəni neft gəlirləri hesabına ödənilir. Hörmüz boğazında aylardır davam edən münaqişələr və faktiki blokada İraqın istehsal gücünü azaldır və hökuməti təcili alternativlər tapmağa məcbur edir. İranın bölgədəki təhlükəsi və avtomobil yolu ilə daşımaların dəniz nəqliyyatından qat-qat baha başa gəlməsi və daha az səmərəli olması boru kəmərlərinin əhəmiyyətini daha da artırır. Hazırda İraq Kürd Regional Rəhbərliyi (KRG) vasitəsilə Türkiyəyə bağlanan mövcud xəttə əlavə olaraq, IKBY ərazisindən keçməyən və son sınaq mərhələsində olan yeni xəttin də yaxın günlərdə istifadəyə verilməsi gözlənilir.

23 ildir fəaliyyətsiz qalan nəhəng xətt bərpa olunur

İraq və Suriya hökumətləri iki ölkənin ərazisindən keçən, lakin uzun müddət istifadəsiz qalan tarixi boru kəmərini yenidən aktivləşdirmək üçün tarixi addım atıb. İraqın baş naziri Əli əl-Zeydinin Vaşinqtona səfəri zamanı xəttin yenidən açılmasına dair rəsmi niyyət bəyannaməsi imzalanıb. Gündəlik yükgötürmə qabiliyyəti 700 min barel (hər biri 159 litr) olan bu nəhəng xəttin bərpa işlərinə ABŞ-ın enerji nəhəngi Chevron-un rəhbərlik etdiyi konsorsium rəhbərlik edəcək. İlk dəfə 2003-cü ildə ABŞ-ın müdaxiləsi zamanı ciddi zədələnən və 23 ildir boş qalan xətt beləliklə yenidən qlobal enerji xəritəsinə daxil ediləcək. Digər tərəfdən, şimaldakı muxtar kürd bölgəsində davam edən qarşıdurmalar və təhlükəsizlik riskləri səbəbiylə ABŞ mərkəzliHKN Energy və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri mərkəzli Dana Gas şirkətləri bölgədəki fəaliyyətlərini müvəqqəti olaraq dayandıraraq, Bağdadın alternativ yollar axtarmaq əzmini daha da gücləndirdi