İsrail Mətbuatından Çarpıcı Türkiyə Analizi: Ərdoğanın Qlobal Güc Baxışı və Hərbi Hərəkəti
İsrailin aparıcı qəzetlərindən olan “İsrael Hayom” Türkiyənin hərbi və diplomatik yüksəlişini təhlil edərək, prezident Ərdoğanın strateji addımlarını yazıb.
İyulun 7-8-də Ankarada keçirilən NATO Sammiti Türkiyənin qlobal və regional aktor kimi gücünü möhkəmləndirdiyi tarixi dönüş nöqtəsi oldu. İsraildə nəşr olunanİsrael Hayom qəzetində dərc olunan geniş təhlildə Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın liderliyində təhlükəsizlik və diplomatiya sahələrində çatdığı səviyyə araşdırılıb. Təhlildə vurğulanıb ki, Ankara artıq müdafiə sənayesində təkcə təchizatçı deyil, qlobal miqyasda oyun qurucu aktyora çevrilib.
Ankaranın müdafiə sənayesində inqilabi transformasiyası və NATO-nun gücü
Türkiyə 355 min aktiv və 378 min ehtiyat personaldan ibarət böyük hərbi gücü ilə ABŞ-dan sonra NATO daxilində ikinci ən böyük orduya sahibdir. Son on ildə müdafiə sənayesində əldə edilən fövqəladə təcil Ankaraya beynəlxalq arenada siyasəti diktə edə bilən strateji tərəfdaşa çevrilməyə imkan verib. Prezident Ərdoğanın bu gücü diplomatik sahədə əks etdirdiyi və Türkiyəni Avropanın müdafiə və təhlükəsizlik arxitekturasına, xüsusilə də Avropa Birliyinin 150 milyard avroluq (171 milyard dollar) büdcə SAFE proqramına daxil etmək üçün sıx təzyiqlər tətbiq etdiyi bildirilir.
1280
"Türkiyə status-kvonu rədd edən və qaydaları yenidən yazan bir ölkədir"
Ariel Universitetinin Yaxın Şərq Araşdırmaları və Siyasi Elmlər Departamentindən Türkiyə ekspertiDr. Assa Ophir İsrail Hayom-a verdiyi qiymətləndirmələrdə Türkiyənin xarici siyasətində oxunun köklü dəyişməsinə diqqət çəkib. Dr. Ophir, Türkiyənin hərbi istehkamının özlüyündə bir məqsəd olmadığını, əksinə, son dərəcə qətiyyətli və revizionist xarici siyasəti dəstəkləyən əsas alət olduğunu bildirdi. Ankaranın keçmişdə ehtiyatlı və status-kvo yanaşmasını geridə qoyduğunu vurğulayan Ophir, Türkiyənin indi təkcə regional tarazlıqları deyil, qlobal güc balanslarını da rədd edərək oyun qaydalarını öz xeyrinə yenidən yazmağı hədəfləyən müstəqil bir mövqe nümayiş etdirdiyini vurğuladı.
Türkiyənin transsərhəd hərbi proqnozlaşdırma qabiliyyətinin əhəmiyyətinə toxunan Ophir, diplomatik məqsədlərin hərbi çəkindirmə ilə dəstəklənməsinə ehtiyacın türk qərar vericiləri tərəfindən yaxşı təhlil edildiyini söylədi. O, Şərqi Aralıq dənizi, Qara dəniz, Qafqaz, Yaxın Şərq, Balkanlar, Afrika və Orta Asiya kimi kritik coğrafiyalarda effektivliyini artıran Türkiyənin sərhədlərinin çox kənarında güc nümayiş etdirə biləcək bir hərbi gücə çatdığını ifadə etdi. O, həmçinin bildirib ki, Türkiyənin NATO üzvlüyünün ölkəyə təklif etdiyi müştərək təlimlər, standartlaşdırma, kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi və qabaqcıl inteqrasiya kimi üstünlüklər hərbi təhdidlərə qarşı güclü müdafiə qalxanı yaradır.
Qonşularından Birgə Böyük Hərbi Büdcə və Qlobal İxrac Uğurları
Stokholm Beynəlxalq Sülh Araşdırmaları İnstitutunun (SIPRI) məlumatlarına əsaslanan təhlildə Türkiyənin müdafiə sənayesinin qlobal silah bazarında yüzdə 1,8 payla dünyada 11-ci yerdə olduğu xatırladılıb. Türkiyənin müdafiə ixracatında 2024-cü ildə yüzdə 29, 2025-ci ildə isə 48 faiz rekord artım gözlənilir. SIPRI hesabatlarına görə, Türkiyə 2025-ci ildə hərbi xərclərini əvvəlki ilə nisbətən real ifadədə yüzdə 7,2 artırarkən, son ildə müdafiə büdcəsini yüzdə 910 artıraraq böyük inkişafa imza atıb.
Təhlildə ən diqqət çəkən detallardan biri Türkiyənin 2025-ci ildə 30 milyard dollara çatacağı gözlənilən hərbi xərclərinin böyüklüyü idi. Təkcə bu rəqəm Türkiyənin yaxın qonşuları olan Yunanıstan, İraq, Azərbaycan, Bolqarıstan, Ermənistan və Gürcüstanın ümumi müdafiə büdcəsini üstələyir, yəni təxminən 25 milyard dollar. Bu vəziyyətin regional güc balansında strateji və daimi dəyişikliyə səbəb olduğu və Türkiyənin hazırda təkcə regional deyil, həm də dünya miqyasında birinci dərəcəli hərbi gücə çevrilmək yolunda qətiyyətlə irəlilədiyi bildirilir.
Şərhlər (0)
Şərh yaz
Hələ şərh yazılmayıb. İlk şərhi siz yazın!